EPFL araştırmacıları, üzerinde motor, batarya veya elektronik kontrol devresi bulunmayan çok hafif uçan araçlar geliştirdi. “Mikrouçucular” adı verilen araçlar, dışarıdan verilen sesin gövdelerindeki küçük boşluklarda oluşturduğu itme kuvvetiyle hareket ediyor.
Bir şişenin ağzına üflendiğinde duyulan ses, havanın şişenin içinde titreşmesiyle oluşur. Bu olaya Helmholtz rezonansı denir. İsviçre Federal Teknoloji Enstitüsü Lozan’daki (EPFL) mühendisler, aynı fizik ilkesini küçük robotları hareket ettirmek için kullandı. Tasarladıkları boşluklu yapılar, belirli frekanstaki ses dalgalarına tepki vererek itme kuvveti üretiyor.
Bu düzenekte ses, aracı yalnızca dışarıdan itmek için kullanılmıyor. Ses dalgası gövdedeki boşluğun içindeki havayı titreştiriyor. Hava dışarıya yoğun bir akım hâlinde çıkarken içeriye daha dağınık biçimde giriyor; iki akış arasındaki fark, aracı hareket ettiren kuvveti oluşturuyor. Araştırmacılar, boşlukların biçimini ve boyutunu ayarlayarak hangi ses frekansına tepki vereceklerini belirleyebiliyor.
Ses frekansı değişince tekne yön değiştiriyor
EPFL’nin MicroBioRobotic Systems Laboratuvarı, yöntemi önce santimetre ölçeğindeki küçük teknelerde gösterdi. Teknelerin üzerine farklı ses frekanslarına ayarlanmış, farklı yönlere itme sağlayan en fazla üç boşluk yerleştirildi. Araştırmacılar hoparlörden verilen sesin frekansını değiştirerek istedikleri boşluğu etkinleştirdi; böylece tekneleri hareket ettirip engellerin çevresinden yönlendirdi. Ekip, önceden programlanmış rota izleme gösterimleri de yaptı.
Daha sonra üç boyutlu nano baskıyla çok daha küçük uçan araçlar üretildi. Teknelerden farklı olarak bu mikrouçucular, insan kulağının duyamadığı ultrasonik frekanslarla çalıştırıldı. Prototiplerden biri yalnızca 150 mikrogram ağırlığında ve gövdesindeki boşlukların oluşturduğu doğrudan yukarı yönlü itmeyle havalanıyor. Başka bir tasarımda ise sesle oluşan hareket küçük kanatları döndürüyor; kanatlar dakikada 13 bin devre kadar ulaşarak helikoptere benzer bir kaldırma kuvveti sağlıyor.
Batarya yok, dış ses kaynağı gerekli
Araçların üzerinde batarya veya motor bulunmaması, bu ölçekte önemli bir ağırlık avantajı sağlıyor. Ancak “sesle çalışan” ifadesi, araçların kendi enerjilerini ürettikleri anlamına gelmiyor. Hareket için uygun frekansta ses üreten harici bir kaynak gerekiyor. Dolayısıyla mevcut prototipler, kendi başlarına her ortamda uçabilen bağımsız dronlar olarak değerlendirilmemeli.
Laboratuvarın yöneticisi Selman Sakar’a göre çalışmanın ayırt edici yanı, ses dalgalarını bir nesneyi doğrudan itmek için kullanmak yerine, ses enerjisini yönlü harekete dönüştüren rezonatörler tasarlamak. Araştırmacılar bu yapıların daha da küçültülebileceğini düşünüyor. Gelecekte aynı esnek gövdeye farklı frekanslara tepki veren birden fazla bölüm yerleştirilmesi de hedefleniyor. Böylece sesin frekansına bağlı olarak robotun farklı parçaları hareket edebilir, bükülebilir veya titreşebilir.
Science Advances dergisinde yayımlanan çalışma, sesle hareket eden küçük tekne ve uçan araçların deneysel gösterimini sunuyor. Araştırmanın sonraki aşamaları, bu hareket ilkesinin daha karmaşık robotlarda ne ölçüde kontrol edilebileceğini gösterecek.
Kaynaklar: EPFL, Junsun Hwang ve arkadaşları, “Acoustic resonators as wireless actuators in air for small-scale robots”, Science Advances (2026), DOI: 10.1126/sciadv.aef5620



























