ABD’deki Cornell Üniversitesinin yayımladığı iki yeni bilimsel araştırma, güneş enerjisi santrallerinin aynı zamanda verimli hayvancılık alanlarına dönüşebileceğini ortaya koydu. Araştırmacılar, güneş panellerinin arasında kontrollü biçimde otlatılan koyunların bitki örtüsünün yönetimine katkı sağladığını, arılar ve uğur böcekleri gibi yararlı böcekleri destekleyebildiğini ve çiftçilere yeni gelir fırsatları sunduğunu belirledi. Üç yıl süren saha araştırmasında, hektar başına iki koyun otlatılan alanlarda yararlı böceklerin sayısı %38, bal arılarının sayısı ise %83 arttı. Ancak bilim insanları, ekolojik faydanın korunabilmesi için koyun sayısının dikkatle belirlenmesi gerektiğini vurguluyor.
Yenilenebilir enerji yatırımları dünya genelinde hızla yaygınlaşırken, güneş enerjisi santrallerinin kapladığı geniş arazilerin tarımsal üretim açısından nasıl değerlendirilebileceği önemli bir araştırma konusu hâline geliyor.
ABD’nin önde gelen araştırma üniversitelerinden Cornell, güneş enerjisi üretimiyle hayvancılığın aynı arazide bir araya getirilmesinin hem ekonomik hem de ekolojik sonuçlarını inceleyen iki önemli bilimsel çalışma yayımladı.
Cornell Chronicle tarafından 14 Ekim 2026 tarihinde duyurulan araştırmalar, güneş panellerinin bulunduğu arazilerde koyun otlatmanın yalnızca ot biçme ihtiyacını azaltan bir yöntem olmadığını gösteriyor.
Doğru yönetildiğinde bu uygulama, yararlı böceklerin yaşam alanlarını destekleyebiliyor, çiftçilere yeni gelir kaynakları oluşturabiliyor ve güneş enerjisi şirketleri için alternatif arazi bakım çözümleri sunabiliyor.
Araştırmaların en dikkat çekici sonucu ise aynı arazide daha fazla koyun otlatmanın her zaman daha iyi sonuç vermemesi.
Güneş Panellerinin Altında Koyun Otlatmak Neden Önemli?
Güneş enerjisi santralleri, elektrik üretimi için geniş arazilere kurulan çok sayıda panelden oluşuyor.
Ancak panellerin altındaki ve aralarındaki toprakta bitki örtüsü büyümeye devam ediyor.
Bu bitkilerin kontrolsüz biçimde uzaması, tesislerin bakımını zorlaştırabiliyor ve bazı durumlarda panellerin çevresindeki çalışma koşullarını olumsuz etkileyebiliyor.
Bu nedenle güneş enerjisi işletmeleri, tesis alanlarındaki bitki örtüsünü düzenli olarak yönetmek zorunda.
Geleneksel yöntemlerden biri, çimlerin ve diğer bitkilerin mekanik ekipmanlarla biçilmesi.
Ancak geniş alanlarda sürekli biçme işlemi iş gücü, yakıt, ekipman ve bakım maliyetleri oluşturabiliyor.
Koyun otlatma yöntemi ise bu soruna farklı bir çözüm getiriyor.
Koyunlar panellerin arasındaki otları tüketerek bitki örtüsünün kontrol altında tutulmasına yardımcı oluyor. Aynı zamanda bu alanları hayvanlar için yem kaynağına dönüştürüyor.
Böylece güneş enerjisi üretimi ile hayvancılık aynı arazide gerçekleştirilebiliyor.
Agrivoltaik: Aynı Arazide Hem Enerji Hem Tarım
Güneş enerjisi üretimi ile tarımsal faaliyetlerin aynı arazi üzerinde birleştirilmesi, bilimsel literatürde agrivoltaik (agrivoltaics) olarak adlandırılıyor.
Bu yaklaşım, arazi kullanımında enerji üretimi ile tarımsal faaliyetler arasında ortaya çıkabilecek rekabeti azaltmayı amaçlıyor.
Agrivoltaik uygulamalarda güneş panellerinin altında veya arasında çeşitli tarım ürünleri yetiştirilebiliyor, hayvanlar otlatılabiliyor ya da bitki örtüsü ekolojik hedeflere göre yönetilebiliyor.
Koyun otlatma yöntemi, agrivoltaik uygulamaların giderek yaygınlaşan örneklerinden biri.
Cornell Üniversitesinin araştırmaları ise bu uygulamanın yalnızca ekonomik açıdan değil, biyolojik çeşitlilik açısından da nasıl sonuçlar doğurabileceğini inceliyor.
Üç Yıllık Araştırma: Koyun Sayısı Ekolojik Dengeyi Değiştiriyor
Cornell Tarım ve Yaşam Bilimleri Fakültesinden araştırmacılar, New York eyaletinin Dryden bölgesindeki Cascadilla Community Solar Farm adlı güneş enerjisi tesisinde üç yıl boyunca saha çalışmaları yürüttü.
Araştırma ekibinde böcek bilimciler, ekologlar, hayvan bilimciler ve bitki bilimciler yer aldı.
Çalışmada, güneş panellerinin bulunduğu arazilerde farklı sayılarda koyun otlatılmasının bitki örtüsü ve yararlı böcekler üzerindeki etkileri incelendi.
Araştırmacılar hektar başına iki, dört ve sekiz koyun bulunan alanları değerlendirdi.
Elde edilen sonuçlar, geleneksel biçme yöntemiyle yönetilen kontrol alanlarıyla karşılaştırıldı.
Çalışmanın temel sorusu, güneş enerjisi tesislerindeki bitki örtüsünü yönetmek için en uygun koyun yoğunluğunun ne olduğu ve bu yoğunluğun ekolojik sonuçlarıydı.
Hektar Başına İki Koyun: Yararlı Böceklerde %38 Artış
Araştırmanın en dikkat çekici sonucu, hektar başına iki koyun otlatılan alanlarda ortaya çıktı.
Bu alanlarda yabani arılar, bal arıları ve uğur böcekleri gibi yararlı böceklerin toplam sayısı, bitki örtüsünün mekanik olarak biçildiği kontrol alanlarına kıyasla %38 daha yüksek bulundu.
Bal arılarında ölçülen artış ise %83’e ulaştı.
Bu sonuç, kontrollü otlatmanın güneş enerjisi arazilerindeki böcek topluluklarını destekleyebileceğine işaret ediyor.
Araştırmacılar, düşük yoğunluklu otlatmanın bitki örtüsünün tamamen ortadan kaldırılmasını önleyerek böcekler için uygun yaşam ve beslenme koşullarının korunmasına katkıda bulunabileceğini değerlendiriyor.
Arılar, birçok bitkinin tozlaşmasında önemli rol oynuyor.
Uğur böcekleri ise bazı zararlı böceklerle beslenerek ekosistemde biyolojik dengeye katkıda bulunabiliyor.
Dolayısıyla bu türlerin varlığı, yalnızca güneş enerjisi tesisleri açısından değil, çevredeki ekolojik ilişkiler bakımından da önem taşıyor.
Bununla birlikte araştırmada ölçülen %38’lik artış, bütün böcek türlerinin aynı oranda çoğaldığı anlamına gelmiyor. Sonuç, çalışmada incelenen yararlı böcek gruplarının toplam bolluğuna ilişkin.
Daha Fazla Koyun Her Zaman Daha İyi Değil
Araştırmanın önemli sonuçlarından biri de koyun sayısı arttıkça ekolojik faydanın aynı ölçüde artmaması.
Hektar başına dört koyun otlatılan alanlarda, yararlı böceklerin toplam bolluğu mekanik biçme yapılan kontrol alanlarıyla benzer düzeyde bulundu.
Buna karşılık bitki örtüsünün yönetiminde iki koyunluk uygulamaya göre daha yüksek etkinlik sağlandı.
Hektar başına sekiz koyun otlatılan alanlarda ise bitki örtüsünün kontrolü en yüksek düzeye ulaştı.
Araştırmacılar bu yoğunlukta koyun sürülerinin sağlık durumunun da iyi kaldığını belirledi.
Ancak önemli bir ekolojik olumsuzluk ortaya çıktı: Bal arılarının sayısı %45 azaldı.
Bu sonuç, güneş enerjisi tesislerinde koyun otlatma kararlarının yalnızca otların ne kadar hızlı tüketildiğine göre verilmemesi gerektiğini gösteriyor.
Çünkü otlatma yoğunluğunun artırılması, arazi bakımını kolaylaştırırken bazı yararlı böcek gruplarını olumsuz etkileyebiliyor.
Araştırmanın ortaya koyduğu temel sorun, bitki örtüsü yönetimi ile biyolojik çeşitliliğin korunması arasında uygun dengenin kurulması.
Cornell Araştırmacıları: Enerji, Hayvancılık ve Ekoloji Birlikte Değerlendirilmeli
Araştırmanın ilk yazarı Leana Zoller, güneş enerjisi tesislerinde koyun otlatma ile yararlı böceklerin yaşam alanlarının korunmasının uzun süredir ayrı ayrı tartışılan iki konu olduğuna dikkat çekiyor.
Zoller’e göre bu iki konunun aynı ekolojik sistemin parçaları olarak değerlendirilmesi, sürdürülebilir güneş enerjisi yatırımlarının planlanmasında önemli avantajlar sağlayabilir.
Çalışmanın kıdemli yazarı ve Cornell Üniversitesi Doğal Kaynaklar Bölümü Öğretim Üyesi Steve Grodsky de araştırmanın çiftçilerin günlük uygulamalarında kullanabilecekleri somut sonuçlar üretmesini önemsediklerini belirtiyor.
Grodsky’nin yaklaşımına göre güneş enerjisi tesislerinde insanlar, enerji üretimi, çiftlik hayvanları, bitkiler ve böcekler birbirinden bağımsız unsurlar değil.
Bu nedenle alınacak kararların bütün sistem üzerindeki etkilerinin değerlendirilmesi gerekiyor.
Araştırmacılar, elde edilen sonuçların çiftçiler, güneş enerjisi yatırımcıları ve yerel yönetimler için bilimsel bir karar desteği sağlayabileceğini düşünüyor.
Cornell’den İkinci Araştırma: Koyun Yetiştiricileri Nasıl Daha Fazla Kazanabilir?
Cornell Üniversitesinin aynı dönemde yayımladığı ikinci araştırma, güneş enerjisi tesislerinde koyun otlatmanın ekonomik boyutuna odaklanıyor.
Cornell SC Johnson College of Business bünyesinde çalışan araştırmacılar, koyun yetiştiricilerinin sürülerini daha kârlı biçimde yönetmelerine yardımcı olabilecek bir karar destek modeli geliştirdi.
Flock Management for Solar Grazing başlıklı araştırma, 28 Eylül 2026 tarihinde Manufacturing & Service Operations Management dergisinde yayımlandı.
Çalışmanın ilk yazarı, Cornell Peter and Stephanie Nolan School of Hotel Administration Öğretim Üyesi Vincent Slaugh.
Araştırma ekibinde Cornell Duffield College of Engineering bünyesinden Linwei Xin ve Shane Henderson da yer aldı.
Araştırmacılar, güneş enerjisi tesislerinde otlatma yapan çiftçilerin karşılaştığı ekonomik ve operasyonel sorunları matematiksel modellerle değerlendirdi.
Amaç, çiftçilerin sürü büyüklüğü, maliyetler, gelirler ve arazi koşulları arasında daha doğru kararlar verebilmesini sağlamak.
Çiftçilere Özel Bir Karar Destek Aracı Geliştirildi
Cornell araştırmacıları, koyun yetiştiricilerinin kullanabileceği elektronik tablo tabanlı bir karar destek modeli hazırladı.
Model, çiftçilerin mevcut ve hedefledikleri sürü büyüklüğünü, hayvan satın alma ve satış kararlarını, beklenen gelirleri, maliyetleri ve otlatılacak güneş enerjisi tesislerindeki bitki örtüsünü birlikte değerlendirmelerine yardımcı oluyor.
Örneğin bir çiftçi, yeni bir güneş enerjisi tesisiyle otlatma sözleşmesi yapmayı planladığında kaç koyuna ihtiyaç duyacağını hesaplamak zorunda.
Sürü çok küçükse bitki örtüsü yeterince kontrol edilemeyebilir.
Bu durumda tesis işletmecisinin ek biçme hizmetine ihtiyaç duyması söz konusu olabilir.
Sürü gereğinden fazla büyütülürse de hayvanların bakımı, taşınması ve beslenmesiyle ilgili maliyetler artabilir.
Cornell’in geliştirdiği model, bu tür kararların ekonomik sonuçlarını karşılaştırmaya yardımcı oluyor.
Aynı zamanda güneş enerjisi şirketlerinin çiftçilerin ihtiyaçlarını daha iyi anlamasını ve her iki taraf için daha sürdürülebilir sözleşmeler oluşturmasını desteklemeyi amaçlıyor.
Güneş Enerjisi Şirketleri Çiftçilere Otlatma İçin Ödeme Yapıyor
Bu uygulamanın ekonomik açıdan en ilginç yönlerinden biri, geleneksel hayvancılık modelinden farklı bir gelir yapısı oluşturması.
Normal koşullarda bir hayvan yetiştiricisi, sürüsünü otlatabilmek için arazi kiralamak veya yem satın almak zorunda kalabiliyor.
Güneş enerjisi tesislerinde otlatma uygulamasında ise çiftçi, tesisin bitki örtüsünü kontrol altında tutmaya yardımcı olduğu için ödeme alabiliyor.
Böylece çiftçi aynı anda hem hayvanlarını besleyebiliyor hem de bir arazi bakım hizmeti sunarak gelir elde edebiliyor.
Cornell’in haberinde görüşlerine yer verilen koyun yetiştiricisi ve güneş enerjisi otlatma danışmanı Nikola Kochendoerfer, bu modelin hayvancılık işletmelerinin büyümesini desteklediğini anlatıyor.
New York ve Vermont eyaletlerindeki güneş enerjisi tesislerinde yaklaşık 700 anaç koyun otlatan Kochendoerfer, güneş enerjisi şirketleriyle yapılan sözleşmelerin çiftçilere daha öngörülebilir gelir sağlayabildiğini belirtiyor.
Bu gelirler, yeni ahırların yapılması, ekipman satın alınması, çalışan istihdam edilmesi veya sürülerin büyütülmesi için kullanılabiliyor.
Ancak bu modelin her işletme için aynı ölçüde kârlı olacağı söylenemez. Sonuçlar sözleşme bedellerine, ulaşım ve iş gücü maliyetlerine, sürü büyüklüğüne ve arazinin özelliklerine bağlı.
Güneş Enerjisi Yatırımları Hayvancılığı da Büyütebilir
Cornell araştırmacıları, güneş enerjisi tesislerinde koyun otlatmanın yaygınlaşmasının ABD’deki koyunculuk sektörünü de etkileyebileceğini değerlendiriyor.
Araştırmanın ilk yazarı Vincent Slaugh, güneş enerjisi şirketleriyle yapılan otlatma sözleşmelerinin çiftçilere düzenli gelir ve yem kaynağı sağlayabilmesinin önemli bir fırsat olduğunu belirtiyor.
ABD’de tüketilen kuzu ve koyun etinin yaklaşık yarısı ithalat yoluyla karşılanıyor.
İthalatın önemli bir bölümü Yeni Zelanda ve Avustralya’dan gerçekleştiriliyor.
Slaugh’a göre güneş enerjisi tesislerinin sağladığı yeni ekonomik olanaklar, ABD’deki koyun yetiştiriciliğinin büyümesine katkıda bulunabilir.
Koyun üretiminin artması durumunda et işleme tesisleri, hayvancılıkla ilişkili hizmetler, finansman olanakları ve tedarik zincirleri de gelişebilir.
Bununla birlikte bu etkiler araştırmacıların geleceğe ilişkin değerlendirmeleri arasında bulunuyor. Güneş enerjisi yatırımlarının ABD’nin koyun eti ithalatını azaltacağı henüz kanıtlanmış bir sonuç değil.
Bir Karşılaşmadan Doğan Araştırma
Cornell’in ekonomik karar destek modelinin geliştirilmesi, akademik araştırmalarla sahadaki uygulamaların nasıl bir araya gelebileceğini gösteren ilginç bir hikâyeye dayanıyor.
Vincent Slaugh, Ithaca bölgesinde koyun yetiştiriciliği yapan ve United Agrivoltaics şirketini kuran Caleb Scott ile tesadüfen tanıştı.
Bu karşılaşma, güneş enerjisi tesislerinde koyun otlatmanın ekonomik ve lojistik boyutlarına ilişkin araştırma fikrinin ortaya çıkmasını sağladı.
Slaugh, konuyu daha ayrıntılı incelemek için operasyon araştırması alanında çalışan Linwei Xin ve Shane Henderson ile iş birliği yaptı.
Ekip, çiftçilerin karşılaştığı gerçek karar problemlerini matematiksel yöntemlerle analiz ederek uygulanabilir bir model geliştirdi.
United Agrivoltaics, hazırlanan karar destek aracını yeni çiftçilerin sisteme katılım süreçlerinde kullanmaya başladı.
Böylece araştırma yalnızca akademik bir makale olarak kalmadı; sahada faaliyet gösteren bir şirketin operasyonlarına da dâhil edildi.
Güneş Enerjisi Santrallerinde Mekanik Biçmeye Alternatif
Koyun otlatmanın potansiyel avantajlarından biri de mekanik biçme ihtiyacını azaltabilmesi.
Cornell Üniversitesinin sürdürülebilirlik çalışmalarında, güneş enerjisi arazilerinde koyun otlatmanın mekanik ve kimyasal bitki örtüsü yönetimine kıyasla daha düşük iş gücü ihtiyacı oluşturabildiğine dikkat çekiliyor.
Üniversitenin yayımladığı sürdürülebilirlik bilgilerinde, koyunlarla yapılan bitki örtüsü yönetiminde iş gücü saatlerinin karşılaştırılan mekanik ve pestisit uygulamalarına göre 2,5 kat daha düşük olduğu belirtiliyor.
Bu sonuç, belirli tesislerde otlatmanın işletme maliyetlerini azaltabilecek bir seçenek olduğunu gösteriyor.
Ancak hayvanların taşınması, çitlerin kurulması, su temini, sürü sağlığı ve gözetim gibi ihtiyaçlar da bulunuyor.
Dolayısıyla koyun otlatma, bütün güneş enerjisi tesislerinde otomatik olarak en düşük maliyetli yöntem anlamına gelmiyor.
Ekolojik Fayda İçin Doğru Otlatma Yoğunluğu Şart
Cornell’in iki araştırması birlikte değerlendirildiğinde önemli bir sonuç ortaya çıkıyor.
Güneş enerjisi tesislerinde koyun otlatmanın ekonomik olarak uygulanabilir olması, yöntemin her koşulda ekolojik açıdan en iyi sonucu vereceği anlamına gelmiyor.
Örneğin hektar başına sekiz koyun otlatılması, bitki örtüsünün kontrolü açısından daha yüksek etkinlik sağlayabiliyor.
Ancak aynı yoğunlukta bal arılarının sayısının azalması, ekolojik hedeflerin ayrıca değerlendirilmesi gerektiğini gösteriyor.
Buna karşılık hektar başına iki koyun bulunan alanlarda yararlı böceklerin daha yüksek sayılarda gözlemlenmesi, düşük yoğunluklu otlatmanın biyolojik çeşitlilik açısından avantajlar sağlayabileceğine işaret ediyor.
Bu nedenle güneş enerjisi şirketlerinin ve çiftçilerin otlatma kararlarını yalnızca bakım maliyetlerine veya sürü büyüklüğüne göre vermemesi gerekiyor.
Arazi büyüklüğü, bitki örtüsünün özellikleri, otlatma süresi, mevsimsel koşullar ve korunması hedeflenen canlı türleri birlikte değerlendirilmeli.
Araştırmanın önemli bir sınırı da bulunuyor: Bulgular belirli bir güneş enerjisi tesisinde, belirli çevresel koşullarda yürütülen üç yıllık saha çalışmasına dayanıyor. Aynı koyun yoğunluğunun bütün bölgelerde aynı sonuçları vereceği varsayılamaz.
İki Araştırma, Tek Bir Sürdürülebilirlik Modeli
Cornell Üniversitesinin yayımladığı çalışmalar, farklı akademik disiplinlerin aynı soruna nasıl tamamlayıcı çözümler geliştirebileceğini gösteriyor.
Tarım ve Yaşam Bilimleri Fakültesindeki araştırmacılar, koyun otlatmanın bitkiler ve yararlı böcekler üzerindeki etkilerini incelerken, işletme ve mühendislik alanındaki araştırmacılar uygulamanın ekonomik sürdürülebilirliğine odaklandı.
İlk araştırma, çevresel faydaların hangi koşullarda ortaya çıkabileceğini anlamaya yardımcı oluyor.
İkinci araştırma ise çiftçilerin bu uygulamayı ekonomik açıdan nasıl planlayabileceğine ilişkin bir karar destek aracı sunuyor.
Bu iki yaklaşım birlikte ele alındığında, güneş enerjisi tesislerinde otlatmanın yalnızca bir arazi bakım yöntemi olmaktan çıkıp enerji üretimi, hayvancılık ve ekolojik yönetimi bir araya getiren bir iş modeline dönüşebileceği görülüyor.
Araştırmalar Uluslararası Bilimsel Dergilerde Yayımlandı
Cornell Üniversitesinin duyurduğu ilk çalışma, Low solar-grazing densities support beneficial insects in agrivoltaic systems başlığıyla 7 Ekim 2026 tarihinde Environmental Research Letters dergisinde yayımlandı.
Araştırma, düşük yoğunluklu koyun otlatmanın güneş enerjisi tesislerindeki yararlı böcek topluluklarını nasıl etkilediğini ele alıyor.
İkinci çalışma ise Flock Management for Solar Grazing başlığıyla 28 Eylül 2026 tarihinde Manufacturing & Service Operations Management dergisinde yayımlandı.
Bu araştırma, çiftçilerin sürü yönetimi ve ekonomik kararlarını destekleyen matematiksel bir model sunuyor.
Çalışmalar Cornell Atkinson Center for Sustainability, ABD Ulusal Gıda ve Tarım Enstitüsü ve ABD Ulusal Bilim Vakfının desteğiyle gerçekleştirildi.
Geleceğin Güneş Enerjisi Tarlaları Aynı Zamanda Meralara Dönüşebilir
Cornell Üniversitesinin araştırmaları, yenilenebilir enerji yatırımlarının tarımsal faaliyetlerle birlikte planlanmasının yeni ekonomik ve ekolojik fırsatlar oluşturabileceğini gösteriyor.
Güneş enerjisi santrallerinin yalnızca elektrik üreten tesisler olarak değerlendirilmesi yerine, bu alanların bitki örtüsü, hayvancılık ve biyolojik çeşitlilik açısından da yönetilmesi giderek daha fazla önem kazanıyor.
Koyun otlatma uygulaması, doğru koşullarda çiftçilere gelir sağlayabiliyor, güneş enerjisi tesislerinin bakımına katkıda bulunabiliyor ve bazı yararlı böcek türleri için daha uygun yaşam koşulları oluşturabiliyor.
Ancak araştırmanın en önemli bulgularından biri, bu faydaların kendiliğinden ortaya çıkmaması.
Doğru sürü büyüklüğünün belirlenmesi, bitki örtüsünün korunması, hayvanların ihtiyaçlarının karşılanması ve ekolojik sonuçların izlenmesi gerekiyor.
Cornell’in çalışmaları, geleceğin sürdürülebilir enerji sistemlerinin yalnızca temiz elektrik üretimine değil, aynı zamanda arazi kullanımının ekonomik ve ekolojik açıdan daha verimli hâle getirilmesine de odaklanabileceğini ortaya koyuyor.
