Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı COP31, bugün Antalya’da başladı. 20 Kasım’a kadar devam edecek konferansta yaklaşık 200 tarafın temsilcileri, devlet ve hükümet başkanları, bakanlar, bilim insanları, iş dünyası ve sivil toplum kuruluşları iklim krizine karşı atılacak adımları görüşecek. Türkiye’nin ev sahipliği yaptığı, Avustralya’nın müzakerelere başkanlık ettiği zirvede iklim finansmanı, fosil yakıtlardan dönüşüm, emisyon azaltımı ve iklim değişikliğine uyum en önemli başlıklar arasında yer alıyor.
COP31 Rakamlarla
| Gösterge | Bilgi |
|---|---|
| Konferans tarihleri | 9–20 Kasım 2026 |
| Süre | 12 gün |
| Taraf sayısı | 197 (196 ülke ve Avrupa Birliği) |
| Bildirilen lider düzeyinde katılım | 102 |
| Beklenen bakan katılımı | 300’ün üzerinde |
| Ev sahibi şehir | Antalya |
| Konferans alanı | EXPO Antalya, Aksu |
Katılım rakamları açılış öncesi duyurulara dayanıyor; konferansın kesinleşmiş fiilî katılımcı sayısı değildir.
Türkiye İlk Kez COP’a Ev Sahipliği Yapıyor
Antalya’nın Aksu ilçesindeki EXPO yerleşkesinde gerçekleştirilen COP31, Türkiye’nin bugüne kadar ev sahipliği yaptığı en kapsamlı uluslararası iklim organizasyonlarından biri.
1995 yılında Berlin’de başlayan COP konferansları, Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’ne taraf ülkeleri her yıl bir araya getiriyor. 2015 yılında kabul edilen Paris Anlaşması’nın uygulanmasına ilişkin müzakereler de bu toplantıların önemli bölümünü oluşturuyor.
COP31’in öne çıkan özelliği, Türkiye ile Avustralya arasında kurulan görev paylaşımı.
Konferans başkanlığını Türkiye adına Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum yürütüyor. Resmî müzakerelerin başkanlığını ise Avustralya İklim Değişikliği ve Enerji Bakanı Chris Bowen üstleniyor.
Bu düzenleme, iki ülkenin 2025 yılında COP31’e ev sahipliği yapmak için yürüttüğü görüşmelerin ardından varılan uzlaşmaya dayanıyor. Avustralya’nın rolü özellikle Pasifik ada devletlerinin iklim değişikliği karşısındaki ihtiyaçlarının müzakerelere taşınması açısından önem taşıyor.
Açılışta Kimler Yer Alıyor?
9 Kasım’daki resmî açılış programında Murat Kurum, Chris Bowen ve BM İklim Değişikliği İcra Sekreteri Simon Stiell öne çıkan isimler.
Konferansın diplomatik açıdan en önemli bölümü ise 11–12 Kasım tarihlerinde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın ev sahipliğinde düzenlenecek Antalya Liderler Zirvesi olacak.
Zirvenin açılışında Erdoğan ve Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri António Guterres’in konuşmaları planlanıyor.
Katılım bildirimlerine göre 95 ülke lideri ile yedi uluslararası kuruluşun üst düzey yöneticisi zirvede temsil edilecek. Avrupa Komisyonu, Birleşmiş Milletler, Dünya Bankası, OECD, İslam İşbirliği Teşkilatı ve Uluslararası Enerji Ajansı bu kuruluşlar arasında bulunuyor.
COP31’e Katılım Bildiren Ülkeler
Konferans, Avrupa’dan Asya’ya, Afrika’dan Pasifik’e uzanan geniş bir diplomatik katılıma sahip.
| Bölge | Lider düzeyinde katılım bildiren ülkelere örnekler |
|---|---|
| Avrupa | Birleşik Krallık, İspanya, İtalya, Hollanda, İsveç, Norveç, Ukrayna |
| Asya ve Orta Doğu | Çin, Güney Kore, Endonezya, Azerbaycan, Pakistan, Katar, BAE |
| Afrika | Etiyopya, Cezayir, Ruanda, Tanzanya, Mozambik, Somali |
| Amerika kıtası | Brezilya, Bolivya, Guyana, Venezuela, Barbados |
| Pasifik | Avustralya, Tuvalu, Kiribati, Marshall Adaları, Tonga, Palau |
Tablo, açılış günü yayımlanan katılım bildirimlerinden seçilmiş örnekleri gösteriyor; bütün ülkelerin veya devlet başkanlarının kesin katılım listesi değildir.
Zirvede dikkat çeken diplomatik gelişmelerden biri de ABD federal yönetiminin resmî heyet göndermemesi. Donald Trump yönetiminin Paris Anlaşması’ndan çekilme politikası nedeniyle Washington resmî düzeyde temsil edilmiyor.
Bununla birlikte ABD’den eyalet yöneticileri, belediye başkanları, bilim insanları ve sivil toplum temsilcileri konferansa katılıyor.
COP31’in En Önemli Gündemi: Taahhütlerden Uygulamaya Geçiş
Türkiye, konferansı bir Uygulama COP’u olarak tanımlıyor. Bu yaklaşım, ülkelerin yeni hedefler açıklamasının ötesinde, daha önce verdikleri iklim taahhütlerini somut yatırımlara ve ölçülebilir sonuçlara dönüştürmesine odaklanıyor.
Müzakerelerin başlıca konuları arasında sera gazı emisyonlarının azaltılması, iklim değişikliğine uyum, gelişmekte olan ülkelerin finansmana erişimi, temiz enerji yatırımları ve adil geçiş mekanizmaları bulunuyor.
Bu tartışmaların arka planında önemli bir sorun var: Paris Anlaşması’nın küresel sıcaklık artışını 1,5°C ile sınırlandırma hedefi giderek zorlaşıyor.
Birleşmiş Milletler Çevre Programının değerlendirmelerine göre mevcut politikalar altında yüzyıl sonundaki küresel sıcaklık artışı yaklaşık 2,8°C düzeyine ulaşabilir. Güncel iklim taahhütlerinin tam uygulanması durumunda tahmin yaklaşık 2,6°C’ye geriliyor.
Bu nedenle COP31’in başarısı yalnızca yeni açıklamalarla değil, emisyon azaltımı ve finansman konusunda uygulamaya geçirilebilecek kararlarla değerlendirilecek.
COP31’in 12 Günlük Resmî Programı
Konferansın her günü farklı bir iklim politikası alanına ayrılmış durumda. Bu program, devletler arası müzakerelerin yanında bilimsel toplantılar, iş dünyası etkinlikleri ve sivil toplum çalışmalarını da kapsıyor.
| Tarih | Tematik gündem |
|---|---|
| 9 Kasım | Gıda, Tarım ve Sağlık |
| 10 Kasım | Enerji ve Ulaştırma |
| 11 Kasım | Sıfır Atık — Liderler Zirvesi 1. gün |
| 12 Kasım | Dirençli Şehirler ve Yapılı Çevre — Liderler Zirvesi 2. gün |
| 13 Kasım | Finans ve Ticaret |
| 14 Kasım | Çocuklar, Gençlik, Eğitim ve Beceriler |
| 15 Kasım | Antalya’da Bir Nefes — Kültürel etkinlikler |
| 16 Kasım | Bilim, Sanayi ve Teknoloji |
| 17 Kasım | Okyanuslar, Denizler, Doğa ve Arazi Kullanımı |
| 18 Kasım | İnsani ve Sosyal Kalkınma |
| 19 Kasım | İmece: Uygulamanın Güçlendirilmesi |
| 20 Kasım | Nihai Müzakereler |
Program resmî tematik günler takvimine dayanmaktadır. Oturum saatleri ve yan etkinlikler güncellenebilir.
Liderler Zirvesi’nin Ayrıntılı Takvimi
11–12 Kasım’da yapılacak Liderler Zirvesi, konferansın en yoğun diplomatik görüşmelerine ev sahipliği yapacak.
11 Kasım Çarşamba
| Saat | Program |
|---|---|
| 08.30–11.00 | Devlet ve hükümet başkanlarının gelişi |
| 11.45–12.15 | Liderlerin aile fotoğrafı |
| 12.15–13.30 | Liderler Zirvesi açılışı |
| 14.00–18.30 | Ulusal açıklamalar, üst düzey toplantılar ve ikili görüşmeler |
12 Kasım Perşembe
| Saat | Program |
|---|---|
| 10.00–17.00 | Ulusal açıklamalar, finansman, dirençli şehirler ve enerji toplantıları |
| 17.00 | Liderler Zirvesi’nin sona ermesi |
Zirve sırasında temiz enerjiye geçiş, yeşil sanayileşme, Paris Anlaşması’nın ikinci on yılı, iklim finansmanı, metan emisyonlarının azaltılması ve kentlerin iklim afetlerine karşı dayanıklılığı üzerine özel oturumlar gerçekleştirilecek.
2035 Hedefi: Elektriğin Enerji Tüketimindeki Payı %35’e Çıkarılmak İsteniyor
Türkiye COP31 Başkanlığının gündeme getirdiği girişimlerden biri, elektrik kullanımının toplam nihai enerji tüketimindeki payını 2035 yılına kadar %35’e yükseltmeyi amaçlayan 35 by 35 yaklaşımı.
Bu girişim, özellikle ulaştırma, binalar ve sanayide fosil yakıt kullanımının azaltılarak elektrikli teknolojilere geçilmesini teşvik etmeyi amaçlıyor.
Ancak elektrifikasyonun iklim açısından sağlayacağı fayda, elektriğin hangi kaynaklardan üretildiğine de bağlı.
Mevcut referans düzeyinde elektriğin toplam nihai enerji tüketimindeki payı yaklaşık %23 olarak değerlendirilirken, 2035 hedefi %35 düzeyinde bulunuyor.
Bu hedef henüz gerçekleşmiş bir sonuç değil, COP31 Başkanlığının desteklediği gönüllü girişim önerisi.
Antalya’daki Mavi Bölge ve Yeşil Bölge Ne Anlama Geliyor?
COP31 alanı iki ana bölümden oluşuyor.
Mavi Bölge
Yaklaşık 527 bin metrekare büyüklüğündeki Mavi Bölge, Birleşmiş Milletler yönetimindeki resmî müzakere alanı.
Devlet delegasyonları, akredite kuruluşlar, basın mensupları ve uluslararası kurumlar burada çalışıyor.
Resmî iklim müzakereleri, liderlerin görüşmeleri ve konferansın diplomatik toplantıları bu alanda gerçekleştiriliyor.
Mavi Bölge’ye giriş, BM akreditasyonuna tabi.
Yeşil Bölge
Yaklaşık 582 bin metrekare büyüklüğündeki Yeşil Bölge ise halkın erişimine açık etkinlik alanı.
Şirketler, üniversiteler, sivil toplum kuruluşları ve teknoloji girişimleri projelerini bu alanda tanıtıyor.
Yeşil Bölge’de temiz enerji teknolojileri, sürdürülebilir şehircilik, atık yönetimi, çevre dostu üretim ve iklim değişikliğine uyum çözümleri tanıtılıyor.
Türkiye’nin Sıfır Atık çalışmaları da organizasyonun öne çıkan temaları arasında.
Ayrıca sanat etkinlikleri, sürdürülebilir gastronomi uygulamaları ve kültürel programlar aracılığıyla iklim bilincinin daha geniş kitlelere ulaştırılması hedefleniyor.
Bilim İnsanları, Üniversiteler ve Gençler de Antalya’da
COP31 yalnızca hükümetlerin katıldığı bir diplomasi toplantısı değil. Üniversiteler ve bilimsel araştırma kurumları da iklim politikalarının oluşturulmasında önemli bir rol üstleniyor.
Örneğin Yale Üniversitesi Çevre Okulundan öğrenciler, Antalya’da iklim finansmanı, yerli toplulukların müzakerelere katılımı ve uluslararası iklim politikalarının sahadaki sonuçları üzerine çalışmalar yürütüyor.
California Üniversitesi San Diego kampüsünden araştırmacılar ve öğrenciler ise okyanus bilimlerini, deniz ekosistemlerini ve kıyı bölgelerinin iklim değişikliğine uyumunu gündeme taşımayı planlıyor.
14 Kasım’da eğitim ve gençlik, 16 Kasım’da bilim ve teknoloji başlıklarına özel günler ayrılması da araştırma dünyasının konferanstaki rolünü güçlendiriyor.
COP31’in Önündeki En Zorlu Konu: İklim Finansmanı
Antalya’daki müzakerelerin en güç başlıklarından biri, iklim değişikliğinin etkilerine karşı daha kırılgan ülkelerin ihtiyaç duyduğu finansman.
Gelişmekte olan ülkeler, emisyon azaltımı ve iklim afetlerine uyum için daha fazla mali destek talep ediyor.
Özellikle sel, kuraklık, aşırı sıcaklık ve deniz seviyesinin yükselmesi gibi sorunlardan etkilenen ülkeler, finansmanın yalnızca kredi olarak değil, daha erişilebilir ve sürdürülebilir koşullarla sağlanmasını istiyor.
Gelişmiş ülkeler ise kamu bütçeleri, özel sektör yatırımları ve uluslararası finans kuruluşlarının rolü konusunda farklı yaklaşımlar savunuyor.
Bir diğer tartışma fosil yakıtlardan uzaklaşmanın hızı ve maliyetinin ülkeler arasında nasıl paylaşılacağı.
İklim değişikliğine karşı daha güçlü önlemler alınmasını savunan ülkeler ve çevre kuruluşları, önceki zirvelerde verilen sözlerin uygulamaya geçirilmesini talep ediyor.
Antalya’dan Hangi Sonuçlar Bekleniyor?
COP31’in 20 Kasım’da sona ermesi planlanıyor. Ancak konferansın başarısı, yalnızca bir sonuç bildirisi kabul edilip edilmemesiyle ölçülmeyecek.
Müzakerelerde özellikle iklim finansmanına erişim, uyum çalışmalarının izlenmesi, adil geçiş mekanizmaları, emisyon azaltımının hızlandırılması ve daha önce kabul edilmiş taahhütlerin uygulanması konularında ilerleme aranacak.
Konferansın başladığı 9 Kasım itibarıyla bu alanlarda nihai bir anlaşmaya varılmış değil. Bu nedenle açıklanan hedefleri kabul edilmiş uluslararası kararlar olarak değerlendirmemek gerekiyor.
Antalya’da yapılacak görüşmelerin önemli yanı, iklim değişikliğinin etkilerinin artık yalnızca geleceğe ilişkin tahminlerden ibaret olmaması.
Aşırı hava olayları, tarımsal kayıplar, su stresi ve ekonomik zararlar, çok sayıda ülkenin bugünkü politika gündeminde yer alıyor.
COP31’in önündeki temel soru, ülkelerin iklim değişikliğiyle mücadele konusunda yeni sözler verip vermeyeceğinden çok, mevcut sözlerini hangi kaynaklarla, hangi takvimle ve nasıl hayata geçirecekleri olacak.
