İlk olarak Aralık 2019’da Çin’de ortaya çıkan korona virüs, tüm dünyayı etkisi altına aldı. Hayatımıza girdiği andan itibaren hiçbir şey eskisi gibi olmadı. Gerek yaşam tarzı gerekse iş yapış şekillerinde ciddi oranda değişikliğin ortaya çıkmasına sebep oldu. Bu değişim sektörden sektöre farklılık göstermekte olup bazı sektörler için olumlu etki yaratırken bazı sektörler için ise yıkım etkisi yarattı. Nitekim yapılan araştırmalar Covid-19’un hızlanmasıyla, küresel olarak bu süreçten etkilenmeyecek hiçbir sektör olmayacağını da gösteriyor. Covid-19 hangi sektörü ne yönde etkiledi? Bu konuda, Deloitte “Küresel Covid-19 Salgını’nın Türkiye’de Farklı Kategorilere Etkileri Raporu”nu yayımladı. Rapora göre; ilk negatif etki hizmet sektöründe görülürken, en yüksek pozitif etkilenen kategorilerin başında uzaktan eğitim ve çalışma gelmiştir.
COVID-19’UN SEKTÖRLERE ETKİSİ
Sağlık Sektörü
Sağlık endüstrisi diğer tüm sektörlere oranla daha fazla
hayati önem taşımaktadır. Hele ki böyle bir salgın döneminde çok daha önemli
hale geldi. Hastalığın yayılmasının önlenmesi ve hastalığa yakalananların
iyileştirilmesine yönelik verilen hizmetlerde benzersiz sorunlarla karşı
karşıya gelindi. Eldiven, maske gibi önleyici ürünlere olan ilginin artmasına
ek olarak destek ürünlerde de yüksek talep görüldü. Yine maskenin zorunlu hale
getirilmesiyle tekstil alanında hizmet veren birçok işletme maske üretimine
geçti. Diyet programları, online şekilde yürütülürken gerekmedikçe hastanelere
gidilmedi.
Eğitim Sektörü
Her şeyden önemlisi eğitim sektöründe yeni bir çağın
başladığını söyleyebilirim. Klasik eğitim anlayışı olan okulda eğitim yerini
uzaktan eğitime bıraktı. Öğrenci ve öğretmenlerin bu duruma kolay adapte olduğu
gözlendi. Ben de bir öğrenci olarak her ne kadar uzaktan eğitimle daha iyi
başarı sağlamış olsam da okulda yapılan derslerin öğrencilere her anlamda daha
fazla katkı sağladığı düşüncesindeyim.
%50’den fazla etkileşim artışı gösteren kategorilerin
başında gelen uzaktan eğitim ve çalışma, Skype, Zoom ve EBA gibi video
konferans kanallarının kullanımını arttırdı. Deloitte’nin raporuna göre; 15
katlık büyüme ile diğer kategorilerden ayrışan uzaktan eğitim ve çalışmada en hızlı gelişimi EBA’nın gösterdiği görülmüş.
Turizm Sektörü
Hastalığın buluşmasını önlemek için sosyal izolasyonun
gerekliliği, insanların günlerce evlerinde kalması, home-office çalışma hayatı
turizm sektörünü durma noktasına getirdi. Özellikle hava yollarının uçuş
yasaklarını başlatması turizmin kötü etkilenmesine tuz biber oldu. Öyle ki, son
40 yılda dünyadaki uluslararası turist sayısı yedi kart artarak 200 milyondan,
1.4 milyar turist seviyesine kadar ulaşmıştı. Turizme bağlı gelir de 1,7
trilyon dolar seviyesindeydi dünyada. Pandeminin başlamasıyla Türkiye’nin mart ayındaki otel doluluk oranları geçen yılın aynı dönemine göre yarı yarıya
azalarak yüzde 28,6 seviyelerine kadar düştü.
Kültür ve Turizm Bakanlığı pandemi ile mücadele kapsamında “ Safe Tourism “ uygulamasını başlattı. Böylece, hijyenik ve sağlıklı tatil için gerekli önlemlerin alındığı, Türkiye’ye gönül rahatlığıyla gelinebileceği tüm dünyaya duyuruldu.
Diğer Kategoriler
Üç ana sektör dışında bazı kategorilerde de hareketlilik
görüldü. Evde daha fazla vakit
geçirilmesiyle birlikte insanların online alışverişe yöneldiğini, yeni hobi
alanları edindiğini bizzat kendim gözlemledim. Online alışverişte sosyal
etkileşimin azalması sebebiyle kıyafet-ayakkabı alanında etkileşimin artışı
oldukça şaşırtıcı oldu. Çünkü insanlar dışarıya çıkmayacağı halde yeni kıyafetler
almaya devam etti. Fakat kıyafet-ayakkabı alanında ilk iki hafta ciddi düşüşten
yükselen trend göstermesinde agresif indirimlerin etkili olduğu söylenebilir.
İnsanlar evlerinde kendilerini motive etmek için alışveriş sitelerinde gezerken
almayı düşünmediği ürünün ciddi indirimde olduğunu görmesi bile satın almaya
yöneltici bir etkendir.
Ülkemizde korona virüs salgını döneminde insanlar kitap
okumaya, mutfakta yeni yemekler denemeye, kişisel bakımını ve ev temizliğini
kendi yapmaya yöneldi. Tüm bunlar dışında spor medyası ciddi oranda negatif
etkilendi. Türkiye ve Avrupa Liglerinin iptal edilmesiyle birlikte bahis
sektörü büyük yara aldı.
COVID-19 salgınının hangi sektörü ne yönde etkilediğini ele aldığım bu yazıda aslında sektörel analizin önemini görmüş oldum. Bakıldığı zaman doğru sektöre doğru finansal yatırım yapıldığında karşılığının hiç umulmadık zamanda alınabileceğini gördüm. Türkiye özellikle son 15 yılda sağlık sektöründe yaptığı yatırımın meyvesini yedi diyebilirim. Nitekim; maske ve dezenfektan üretimi yalnızca ülkemiz için sınırlı kalmayıp başka ülkelere de destek amaçlı tıbbi yardım ekipmanları için de gönderildi. En önemli yatırım kararlarından biri olan Baykar, Arçelik, ASELSAN, Biosis ve Sağlık Bakanlığı’nın öncülüğünde geliştirilen solunum cihazı oldu. Tüm bunlarla birlikte görülen o ki; uzun vadede yatırımlar yapılmış olması dünyanın verdiği en büyük sağlık sınavında dahi hasta arasında seçim yapmaktan, hastane koridorlarındaki yığılmada tedavi görmekten bizleri korurken zarar eden ülkelerin içinden en az hasarla çıkmamızı sağlamıştır. Doğru yatırımın ne kadar önemli olduğunu bu kritik dönemde bir kez daha görmüş olduk.
KAYNAKÇA
Deloitte – Küresel Covid-19 Salgınının Türkiye’de Farklı Kategorilere Etkileri (Sayı II)
