Stanford Üniversitesi araştırmacıları, hangi gezegenlerin yaşamı destekleyebilecek atmosferleri milyarlarca yıl boyunca koruyabileceğini belirlemeye yardımcı olan yeni bir model geliştirdi. “Smaller Than Earth Habitability Model” (STEHM) adı verilen model, özellikle Dünya’dan küçük kayalık gezegenlerin yaşanabilirlik potansiyelini değerlendirmeyi amaçlıyor.
Bilim insanları, 1992 yılından bu yana Güneş Sistemi dışındaki 6 binden fazla gezegeni doğruladı. Ayrıca 7 binden fazla aday gezegenin de doğrulanması bekleniyor. Bu kadar büyük bir gezegen havuzu içinde, yaşam barındırabilecek dünyaları tespit etmek astronomların en önemli hedeflerinden biri haline geldi.
Stanford Doerr School of Sustainability araştırmacılarından Michelle Hill tarafından geliştirilen STEHM modeli, bir gezegenin atmosfer oluşturma ve koruma kapasitesini incelemek için gezegen boyutu, iç yapı ve karbon içeriği gibi faktörleri değerlendiriyor. Araştırma sonuçları, yaşamın gelişebilmesi için gerekli atmosferik koşulların yalnızca yıldıza olan uzaklığa değil, gezegenin fiziksel özelliklerine de bağlı olduğunu ortaya koyuyor.
Araştırmanın en dikkat çekici bulgusu, yarıçapı Dünya’nın en az yüzde 80’i kadar olan (0,8 Dünya yarıçapı) gezegenlerin atmosferlerini 10 milyar yıl veya daha uzun süre koruyabilme potansiyeline sahip olması. Buna karşılık daha küçük gezegenlerin çoğu, düşük kütleleri nedeniyle atmosferlerini yaklaşık 1 milyar yıl içinde kaybediyor. Ancak 0,7 Dünya yarıçapı büyüklüğündeki bazı gezegenlerin, uygun koşullar altında atmosferlerini koruma şansı bulunuyor.
Model ayrıca, bir gezegenin başlangıçtaki karbon miktarının yaşanabilirlik açısından kritik öneme sahip olduğunu gösterdi. Yüksek karbondioksit seviyeleri, sera etkisi sayesinde gezegenin sıcaklığını koruyarak yaşam için uygun koşulların sürdürülmesine yardımcı olabiliyor. Volkanik faaliyetler de atmosferin yenilenmesinde önemli rol oynuyor.
Araştırmacılar, gelecekteki uzay görevlerinin ve teleskop gözlemlerinin bu model sayesinde daha verimli hale gelebileceğini belirtiyor. Avrupa Uzay Ajansı’nın Dünya benzeri gezegenleri keşfetmeyi amaçlayan PLATO görevi gibi projeler, STEHM’in ortaya koyduğu kriterleri kullanarak yaşam arayışını daha dar ve umut verici hedeflere yönlendirebilir.
Michelle Hill’e göre, Dünya dışı yaşamın izlerini bulmanın en etkili yolu gezegen atmosferlerini incelemekten geçiyor. Yeni model de astronomlara, hangi gezegenlerin bu pahalı ve zaman alıcı gözlemler için öncelikli adaylar olması gerektiği konusunda önemli bir yol haritası sunuyor.
