California Üniversitesi Berkeley öncülüğündeki araştırmacılar, eyaletin karmaşık su sistemini kamuoyunun inceleyebilmesi için COEQWAL adlı bir dijital platform geliştirdi. Platform, suyun nasıl yönetildiğini gösteriyor ve farklı tercihlerin tarım alanları, kentler ve ekosistemler üzerindeki olası etkilerini karşılaştırmaya imkân tanıyor.
Kaliforniya’da su, rezervuarlardan nehirlere, barajlardan kanallara uzanan geniş bir sistem içinde taşınıyor. Tarımın, kentlerin ve su ekosistemlerinin ihtiyaçları bu sistemde bir araya geliyor. Bir bölgede alınan kararın başka bir yerde neye yol açacağını anlamak ise uzmanlar için bile kolay değil. Berkeley öncülüğündeki COEQWAL projesi, bu ilişkileri daha anlaşılır hâle getirmeyi amaçlıyor.
Proje ekibinin 3 Eylül’de tanıttığı internet sitesi, Kaliforniya’nın su sistemini açıklayan içeriklerin yanı sıra 100’den fazla su yönetimi senaryosunun sonuçlarını görselleştiriyor. Senaryolar, eyaletin su planlamasında kullanılan CalSim 3 modeliyle hazırlandı. Kullanıcılar sonuçları filtreleyerek farklı kararların su kullanıcıları ve ekosistemler açısından ne anlama gelebileceğini inceleyebiliyor.
“Yeraltı suyu çekimi azalırsa ne olur?”
Platformun ele aldığı sorulardan biri, Kaliforniya’nın önemli tarım bölgelerinden Central Valley’de yeraltı suyu çekiminin sınırlandırılması. Bir diğeri, somonları ve diğer su canlılarını desteklemek için nehirlere daha fazla su bırakılması. Çalışmada güvenli içme suyuna erişim, sürdürülebilir yeraltı suyu kullanımı ve Sacramento–San Joaquin Nehri Deltası’nın korunması gibi öncelikler de değerlendiriliyor.
Bu tercihler tek bir bölgeyi etkilemiyor. Nehirde bırakılan su miktarı, tarımsal ve kentsel kullanımla ilişkili; yeraltı suyuna yönelik bir karar da farklı yerlerde farklı sonuçlar doğurabiliyor. COEQWAL, kararların olası kazanımlarını ve ödünleşmelerini aynı çerçevede görünür kılmaya çalışıyor. Platformdaki senaryolar gerçekleşmiş sonuçlar değil, modelin belirli varsayımlar altında ürettiği olası sonuçlar.
Berkeley’den proje lideri Ted Grantham’a göre CalSim 3, sistemin karmaşıklığını yansıtan güçlü bir model. Ancak modelin verileriyle doğrudan çalışmak, uzmanlık gerektiriyor. Grantham, COEQWAL ile daha geniş bir senaryo yelpazesini kamuoyunun inceleyebileceği hâle getirmek istediklerini belirtiyor.
Su planlamasına daha fazla ses katmak
Ekip, senaryoları hazırlarken Kaliforniya genelinden yaklaşık 100 kuruluşla çalıştı; farklı grupların önceliklerini anlamak için atölyeler düzenledi. Görüşmelere su idareleri ve kullanıcılarının yanı sıra çevre, çevresel adalet ve yerli topluluklarla çalışan kuruluşlar da katıldı. Amaç, suyun dağıtımı hakkındaki tartışmanın yalnızca teknik modeli kullanabilen uzmanlarla sınırlı kalmaması.
İklim değişikliği bu tartışmayı daha da önemli hâle getiriyor. Projeye göre daha aşırı hava olayları, suyun kimi zaman ihtiyaç duyulandan az, kimi zaman da yönetilmesi güç miktarlarda gelmesi anlamına gelebiliyor. COEQWAL, farklı yönetim seçeneklerinin değişen iklim koşullarında nasıl sonuçlar verebileceğini de araştırmayı hedefliyor.
Grantham, incelenen bazı stratejilerin sistem üzerindeki etkisinin beklediğinden daha sınırlı olduğunu söylüyor. Ona göre bu sonuçlar, yeraltı suyunu daha sürdürülebilir kullanmak, çevreyi korumak ve temiz içme suyuna erişimi geliştirmek gibi hedeflerin birlikte tartışılabileceğini gösteriyor. Bununla birlikte her tercihin sonuçları var; platformun değeri, bu sonuçları karar verilmeden önce daha açık biçimde incelemeye yardımcı olması.
Modelin gösteremedikleri de var
Proje ekibi, suyu yalnızca bir noktadan diğerine taşınan miktar olarak ele almanın yetersiz kalabileceğini de kabul ediyor. Özellikle yerli toplulukların suyla kurduğu ekolojik ve kültürel ilişkiler, sayısal modellerde kolayca temsil edilemiyor. COEQWAL’in sonraki aşamasında bu topluluklarla çalışmaya ve söz konusu ilişkileri su planlamasına daha iyi yansıtmaya odaklanılacak.
COEQWAL, Kaliforniya için hangi su politikasının seçilmesi gerektiğine tek başına karar vermiyor. Projenin sunduğu imkân, farklı önceliklerin olası sonuçlarını daha fazla insanın görebilmesi: Suyun nereye gittiği kadar, başka türlü yönetilirse kimlerin ve nelerin etkileneceği de tartışılabilir hâle geliyor.
