Singapur’un hızla yaşlanan nüfusu, sağlıklı uzun yaşamın nasıl tanımlanması gerektiğine ilişkin tartışmayı büyütüyor. Prof. William Hwang’a göre yaşlılığı yalnızca takvim yaşı veya hastalıkların yokluğu üzerinden değerlendirmek yerine; işlevsellik, bağımsızlık, amaç duygusu ve toplumsal katılımı birlikte ele almak gerekiyor.
İnsan ömrünün uzaması modern tıbbın en önemli başarılarından biri. Ancak daha uzun yaşamak, otomatik olarak daha sağlıklı, bağımsız ve anlamlı bir yaşam anlamına gelmiyor. Singapur General Hospital ve National Cancer Centre Singapore’da hematoloji uzmanı olan, Duke-NUS Medical School’da profesör olarak görev yapan William Hwang, sağlıklı uzun yaşam tartışmasının ‘kaç yıl yaşadığımızdan’ çok ‘o yılları nasıl yaşadığımız’ üzerine kurulması gerektiğini savunuyor.
Bu yaklaşım, yaşlanmanın başlı başına bir hastalık sayılıp sayılmayacağı tartışmasına da farklı bir çerçeve getiriyor. Hwang’a göre sağlıklı ve bağımsız bir 100 yaşındaki insanı yalnızca yaşı nedeniyle hasta kabul etmek doğru değil. Buna karşılık 50 yaşında olup birden fazla yaşa bağlı biyolojik bozulma nedeniyle günlük işlevlerini kaybeden bir kişinin durumu klinik müdahale gerektirebilir. Bu nedenle kronolojik yaş tek başına yeterli bir ölçüt değil; biyolojik değişimler ve bunların insanın yaşamını ne ölçüde sınırladığı birlikte değerlendirilmeli.
Yaşlanma tek bir hastalık değil; zaman içinde kalp-damar sistemi, kas gücü, bağışıklık, hücre yenilenmesi ve diğer temel işlevleri etkileyen süreçlerin toplamı olarak görülüyor. Kalp yetersizliği veya kas kütlesi ve gücündeki ciddi kayıpla tanımlanan sarkopeni, bu süreçlerin klinik sonuçlarına örnek. Singapur’daki disiplinlerarası ekipler telomer dinamikleri, hücresel yaşlanma, kök hücre rezervi, bağışıklık sisteminin yaşlanması ve kırılganlık göstergeleri gibi biyolojik belirteçleri inceliyor.
Hwang, uzun yaşam için mucizevi bir ilacın henüz bulunmadığı düşüncesine de itiraz ediyor. Kolesterolü düşüren statinler ile tansiyon ve diyabet ilaçlarının, hastalıkları önleyerek ve işlev kaybını geciktirerek halihazırda yaşam süresini uzattığını hatırlatıyor. Sorunun çoğu zaman etkili araçların yokluğu değil; tarama, erken teşhis, hareketli yaşam ve gerekli tedavilerin geç veya düzensiz uygulanması olduğunu vurguluyor.
Sağlıklı uzun yaşamın merkezinde işlevsellik bulunuyor. Kanser tedavisinden sonra aktif yaşamına dönen bir kişi veya tansiyonu ilaçla kontrol altında tutulan biri, hastalık geçmişine rağmen sağlıklı kabul edilebilir. Günlük yaşamını bağımsız biçimde sürdüren, ailesine ya da topluma katkıda bulunan, ilişkilerini ve amaç duygusunu koruyan yaşlı bir insan da sağlıklı yaşlanmanın güçlü bir örneği olarak değerlendiriliyor.
Bu bakışın kamu politikalarına önemli yansımaları var. Singapur’da 80 yaş ve üzerindeki nüfusun son on yılda yaklaşık yüzde 60 arttığı, 2030’da nüfusun yaklaşık yüzde 24’ünün 65 yaş ve üzerinde olacağı öngörülüyor. Hwang, iyi işlev gösteren yaşlıların isterlerse çalışmaya, mentorluk yapmaya, gönüllülüğe veya toplumsal yaşama katılmaya devam edebilmesi gerektiğini belirtiyor. Esnek emeklilik modelleri hem bireyin amaç duygusunu koruyabilir hem de toplumun birikmiş deneyimden yararlanmasını sağlayabilir.
Sonuçta sağlıklı uzun yaşam, yalnızca hastalığın bulunmamasıyla ölçülemez. Koruyucu sağlık hizmetleri, biyomedikal araştırmalar, çalışma yaşamı ve sosyal katılım aynı çerçevede ele alındığında yaşlanan nüfus bir yük olarak değil, değerlendirilmesi gereken büyük bir insan kaynağı olarak görülebilir. Asıl hedef, ne pahasına olursa olsun ömre yıl eklemek değil; bağımsızlığı, ilişkileri, anlamı ve yaşam sevincini mümkün olduğunca koruyarak yıllara hayat katmaktır.
