Kuzey Norveç’in Finnmark bölgesinde rastlantıyla ortaya çıkarılan Charnia fosili, yumuşak gövdeli bir Ediacara canlısını olağanüstü üç boyutlu ayrıntıyla koruyor. İskandinavya’da doğrulanan ilk Charnia örneği olan buluntu, en eski hayvanların sanılandan daha geniş bir coğrafyaya yayıldığını düşündürüyor.
Norveç Arktiği’ndeki bir koyun otlağında bulunan kaya, hayvan yaşamının erken tarihine açılan 560 milyon yıllık bir pencereye dönüştü. Cambridge Üniversitesi öncülüğündeki ekip, fosilin Ediacara Dönemi’nde yaşamış Charnia adlı yumuşak gövdeli organizmaya ait olduğunu belirledi. Avrupa’da onlarca yıldır keşfedilen en önemli yeni Ediacara alanlarından biri olarak değerlendirilen bölge, İskandinavya’daki ilk doğrulanmış Charnia kaydını da sundu.
Charnia ilk bakışta eğrelti otunu andıran dallı bir yapıya sahip olsa da günümüzde en erken hayvanlardan biri olarak yorumlanıyor. Ağzı, organları veya görünür hareket sistemi bulunmayan canlı, araştırmacıların benzetmesiyle hareketsiz bir denizanasını andıran, sıvıyla dolu bir torba gibiydi. Deniz tabanına tutunarak yaşıyor ve besinleri vücut yüzeyi üzerinden almış olabileceği düşünülüyor.
Ediacara canlılarının çoğunda sert iskelet bulunmadığı için fosilleşmeleri son derece güç. Bilinen örneklerin büyük bölümü, kaya katmanları arasında sıkışmış bir çiçeğin kitap sayfasındaki izi gibi yassı baskılar halinde korunuyor. Finnmark örneğinin önemi, organizmanın üç boyutlu biçiminin korunmuş olması. Araştırmacılar canlının eski bir su altı çığıyla sürüklenip deniz tabanına hızla gömüldüğünü, vücudunun tortuyla dolmasının çöküp yassılaşmasını engellediğini düşünüyor.
Üç boyutlu korunum, daha önce düz fosillerde fark edilmeyen anatomik ayrıntıları açığa çıkardı. Charnia’nın dalları boyunca ‘omurga’ veya ‘salma’ olarak nitelenen ince kabartılar tespit edildi. Araştırmanın başyazarı Dr. Yorick Veenma’ya göre aynı tür farklı biçimde korunduğunda, daha önce görülemeyen özellikler ortaya çıkabiliyor; bu da canlının vücut yapısının ve büyüme biçiminin yeniden değerlendirilmesini sağlıyor.
Buluntu aynı zamanda bilimsel keşifte coğrafi alışkanlıkların sınırlarını gösteriyor. Ediacara fosilleri uzun süredir Kanada, İngiltere, Avustralya ve Rusya gibi iyi bilinen sahalarda aranıyor. Finnmark’ta daha önce yalnızca organizmaların eski deniz tabanına tutunduğunu düşündüren izlere rastlanmış, canlıların kendileri bulunamamıştı. Uçurumdan kopup otlağa düşen kayaların doğal biçimde yarılması, zengin fosil damarını görünür hale getirdi.
Charnia’nın Finnmark’ta bulunması, erken karmaşık canlıların 560 milyon yıl önce sanılandan daha geniş bir alana yayılmış olabileceğini gösteriyor. Ayrıca yeterince araştırılmamış kayaçların yeni fosil alanları barındırabileceğine işaret ediyor. Bulgular Palaeontology dergisinde yayımlandı ve Ediacara ekosistemlerinin dağılımını, yumuşak gövdeli canlıların anatomisini ve sıra dışı fosilleşme koşullarını anlamak için yeni bir veri noktası sağladı.
