MIT’nin ortak olduğu modelleme çalışması, bölgesel ortalamaların en kırılgan kesimleri görünmez kılabildiğini gösterdi. Bazı Afrika bölgelerinde en yoksul yüzde 10’luk grubun gelirinin yaklaşık yarısını gıdaya ayırması; bazı bölgelerde düşük gelirli hanelerin enerji yükünün zenginlerin birkaç katına çıkması öngörülüyor.
Dünya 2050’ye yaklaşırken gıda, su ve enerji güvenliğine ilişkin riskler yalnızca ülkeler ve bölgeler arasında değil, aynı bölgedeki gelir grupları arasında da keskin biçimde ayrışabilir. MIT araştırmacılarının katkıda bulunduğu ve Earth’s Future dergisinde yayımlanan çalışma, iklimden ticarete, arazi kullanımından gelir dağılımına kadar çok sayıda değişkeni birlikte modelleyerek gelecekteki kaynak erişimini ayrıntılı biçimde inceledi.
Araştırmacılar enerji, ekonomi, su, arazi ve iklim arasındaki etkileşimleri temsil eden Global Change Analysis Model 7.1’i kullandı. Model dünyayı 32 bölgeye, 235 su havzasına ve 384 arazi kullanım alanına ayırıyor. Nüfus, gayrisafi yurt içi hasıla, gelir dağılımı, karbon yoğunluğu, tarımsal ticaret, enerji tüketimi ve su kullanımı dahil 12 temel değişken üzerinden 3.735 farklı senaryo çalıştırıldı.
Sonuçlar tek bir ‘2050 tahmini’ sunmuyor; hangi koşul bileşimlerinin hangi güvenlik risklerini doğurabileceğini gösteriyor. Genel eğilim, Sahra Altı Afrika’nın bazı kesimlerinde gıda güvenliği; Asya, Doğu Avrupa ve Orta Doğu’nun bazı bölgelerindeki düşük gelirli hanelerde ise enerji güvenliği baskısının artabileceğine işaret ediyor.
Güney Afrika bölgesinde en düşük gelirli yüzde 10’luk kesimin 2050’de gelirinin yüzde 49,6’sını gıdaya ayırabileceği, en yüksek gelirli yüzde 10’luk kesimde bu oranın yüzde 5,5 düzeyinde kalabileceği hesaplandı. Batı Afrika’da en yoksul grubun gıda yükü yüzde 48,4; Doğu Afrika’da yüzde 42,5 olarak öngörüldü. Batı Afrika’nın düşük gelirli grubunda 2015’te yaklaşık yüzde 25 olan gıda yükü, farklı senaryolarda 2050’de yüzde 20 ile yüzde 75 arasında değişebiliyor.
Enerjide de benzer bir eşitsizlik görülüyor. Orta Doğu’nun bazı kesimlerinde konut enerji giderlerinin yüksek gelir grubunda gelirin yüzde 1,7’si, düşük gelir grubunda ise yüzde 18,9’u düzeyine ulaşabileceği tahmin edildi. Doğu Avrupa’da düşük gelirli kesimin enerji yükü yüzde 11,3’e çıkarken en yüksek gelir grubunda yüzde 5’in altında kalabiliyor.
Araştırmanın önemli mesajı, bölgesel ortalamaların yanıltıcı olabileceği. Ortalama bir hane için yönetilebilir görünen fiyat veya erişim sorunu, gelirin yarısını yalnızca gıdaya ayırmak zorunda kalan en yoksul aile için eğitim, sağlık, barınma ve ulaşım harcamalarını felce uğratabilir. Bu düzeyde bir yük ekonomik olduğu kadar sosyal ve siyasal istikrar açısından da risk taşıyor.
Model sonuçları kesin bir gelecek öngörüsü değil; nüfus, ekonomi, iklim, tüketim ve politika tercihlerine bağlı geniş olasılık aralıkları içeriyor. Araştırmacılar da yöntemin ‘en olası geleceği’ seçmek için değil, farklı sonuçları üreten koşulları belirlemek için tasarlandığını vurguluyor. Bu yaklaşım, hükümetlerin bölgeye ve gelir grubuna özgü müdahaleler geliştirmesine; gıda, su ve enerji politikalarını birbirinden kopuk değil, bağlantılı bir sistem olarak ele almasına yardımcı olabilir.



























