İki yıllık bir üniversite eğitimi “ön lisans“, dört yıllık bir üniversite eğitimi “lisans” olarak kabul edilmektedir. Dört yıllık lisans eğitiminizin üstüne, yetkinleşme ve belirli bir alanda uzmanlaşmak için yüksek lisans yapılır. Yüksek lisans Master olarak da anılmaktadır.
Neden Yüksek Lisans?
Lisans eğitimi, gerek araştırma; gerekse uygulama açısından gerekli yeterliliği ve derinlemesine bilgiyi kazandırmakta yeterli olmayabilir. Belirli bir alanda uzmanlaşmak için yüksek lisans önemli bir faktördür. Özetle kariyerinde ilerlemek isteyenler için uzmanlaşma, akademik kariyer düşünenler için ise atılmış ilk adımdır.
Yüksek Lisans Türleri
Yüksek lisans “tezli” ve “tezsiz” olmak üzere ikiye ayrılır. Tezli yüksek lisans programının amacı, öğrencinin bilimsel araştırma yaparak bilgilere erişme, bilgiyi değerlendirme ve yorumlama yeteneğini kazanmasını sağlamaktır. Kısaca özetlemek gerekirse tezli yüksek lisans eğitimi akademisyenlik yolunda atılmış ilk adımdır. Mezun olmak için bir tez ortaya koymanız gerekir. Dolayısıyla bu seçenek ek olarak Doktora yapmayı da düşünenler için daha tercih edilebilir bir seçenektir. Tezsiz yüksek lisans programlarının amacı ise akademisyenlik yolunda kapsamlı bilimsel araştırmalar yapmak değil, yapılan araştırmalardan elde edilmiş bilgileri öğrenciye kazandırmak ve mevcut bilginin uygulamada nasıl kullanılacağını göstermektir. Bu türde, mezun olmak için tez hazırlamanıza gerek yoktur.
Tezli yüksek lisans 4 yarıyıldan oluşur ve tez çalışması ile mezun olunur. Tezsiz yüksek lisans ise 3 yarıyıldan oluşur ve tez çalışması yapmadan sadece dersleri vererek mezun olursunuz.
Üniversite ve Programa Nasıl Karar Verilir?
Öncelikle programlar hakkında bilgi almanın en iyi yolu, üniversitelerin web siteleridir. Gerekli ön araştırmaları yaptıktan sonra kendi alanınızda mı, yoksa başka bir alanda mı uzmanlaşmak istediğinize karar vermelisiniz. Kendi alanında yapılan yüksek lisans, kişinin kendi alanına daha hakim olmasına yardımcı olurken, farklı alanda yapılan yüksek lisans da kişinin vizyonunu genişleterek olaylara farklı açılardan bakabilmesine ve çalıştığı işte o programın kazandırdıklarına ihtiyacı olacaksa ilgili konuya daha hakim olmasına yardımcı olur. Kişiye açılım getirmesi veya bir kariyer geçişi isteniyorsa buna zemin hazırlaması açısından yüksek lisansın farklı alanda yapılması yararlı olabilir. Ancak, lisanstaki programın çok dışında bir yüksek lisansa kabul durumunda ek olarak “uyum derslerini almak (bilimsel hazırlık) gerekebilmektedir.
Yüksek Lisans Ne Kadar Zaman İçinde Tamamlanmalıdır?
Yönetmeliğe göre, dört yarıyıl sonunda kredili derslerini ve seminer dersini başarıyla tamamlayamayan veya yükseköğretim kurumunun öngördüğü en az genel not ortalamasını tutturamayan öğrencinin yükseköğretim kurumu ile ilişiği kesilmektedir. Öğrenciye, tezini jüri önünde savunması için en fazla iki yarıyıl ek süre verilebilmektedir. Askere geç gitmek ve o sırada master yaparken işte de çalışmak isteyenlerin, bu bilgilere sahip olmasında yarar bulunmaktadır.
Kazanılan Unvanlar
Mühendisler ve Temel Bilimler lisans diplomasında BSc (Bachelor Of Science) olarak gözükmekte, kendi alanında Master bitince MSc (Master of Science) olunmaktadır. Sosyal ve İktisadi ve İdari Bilimler lisans derecesine sahip olanlar B.A (Bachelor of Arts) almış olurlar. Yüksek lisansını aynı alanda yapanlar M.A (Master of Arts) olurlar. Türkçede “bilim uzmanı”,”uzman hekim”, “yüksek mühendis”, “yüksek mimar” gibi unvanlarda söylenmektedir ancak, genel olarak dilimizde uzmanlık derecesi şeklinde anılmaktadır.
Yüksek Lisans Belgeler, Başvuru Şartları ve Değerlendirme
Üniversitelerin istedikleri belgeler birbirinden farklılık gösterse de temel olarak istenilen belgeler ve gerekli koşullar aşağıdaki gibidir:
- Lisans Diploması
- ALES Sonuç Belgesi (Tezsiz programlarda genelde ALES şartı aranmıyor)
- Transkript (Not Durum Çizelgesi)
- Başvuru Formu
- Özgeçmiş
- Fotoğraf
- Başvuru Ücreti Dekontu
- Tavsiye Mektubu (Referans Mektubu)
Genel olarak bir adayın “bilimsel başarı düzeyi” notu, başvurduğu programın puan türünden ALES puanının %50’si, lisans kademesi not ortalamasının %15’i, mülakat notunun %20’si ve Enstitüce yapılan yabancı dil sınavının %15 ‘inin toplamıdır. Adayın başarılı sayılabilmesi için bu puanın en az 60 olması gerekir.
ALES
Akademik Personel ve Lisansüstü Eğitimi Giriş Sınavı (ALES), yüksek lisans veya doktora programlarına başvuracak adayın sayısal, sözel ve mantıksal düşünme (akıl yürütme, muhakeme) becerilerini ölçmeyi amaçlayan bir sınavdır. Sorular, farklı alanlardan gelen tüm yükseköğretim kurumu mezunlarının cevaplayabilecekleri şekildedir ve Türkçe’dir.
ALES, sayısal ve sözel olarak iki bölümden oluşan yetenek testi şeklinde yapılır. Birinci bölümde sayısal, ikinci bölüm ise sözel sorular sorulmaktadır. Testin her bir bölümü için cevaplama süresi 80 dakikadır. Bu süre değişebilir. Her dönemde bu sürenin ne kadar olduğu test üzerinde belirtilir. Bir bölümün zamanını diğer bölüm için kullanamazsınız. Sözel bölüme ancak herkes sayısal bölümü bitirdikten sonra toplu olarak geçilir. Adayların ALES’ten, başvurduğu lisansüstü programın puan türünde en az 55 (lisans diplomasıyla doktora veya sanatta yeterlik programına başvuracaklar için 70) puan almaları gerekmektedir. Aldığınız sonuç iki yıl süreyle geçerlidir. Birden fazla sınava girdiğinizde ise geçerlilik süresi içerisinde en yüksek puana sahip ALES sonucunuzu kullanabilirsiniz.
Başvuru formalarını için her ilde en az bir adet bulunan genellikle üniversite kampüslerinin içine yerleştirilmiş ÖSYM bürolarından alabilirsiniz. Alacağınız her form için ayrı ücret ödemeniz gerekiyor. Form içerisinde ALES Kılavuzu, Başvurma Belgesi, Sınav Ücreti Banka Belgesi ve soru örneklerini içeren kitapçıktan oluşan başvuru evrakı bulunuyor. Kılavuzda belirtilen kurallara göre dolduracağınız Başvuru Belgesi, sınav ücretinin ilgili bankaya yatırıldığını gösteren banka dekontu ve ÖSYM Kuponunuzu, kılavuzda belirtilen tarihe kadar kendi üniversitenize, mezun iseniz herhangi bir üniversiteye onaylatarak teslim etmeniz gerekiyor. Bir süre sonra sınava girilecek bina ve salonu gösteren Sınava Giriş ve Kimlik Belgesi, sınavdan önce adayların adreslerine gönderilir.
2015 İlkbahar Dönemi Sınav bilgilerini örnek olması açısından inceleyebilirsiniz.
SAATİ VE SÜRESİ : 09.30, 150 dakika
SINAV ÜCRETİ : 70,00 TL (Sınav ücretlerine %18 KDV dâhildir.)
BAŞVURU HİZMETİ ÜCRETİ : 3,00 TL
ÖSYM SINAV KOORDİNATÖRLÜKLERİNDEN ŞİFRE EDİNME ÜCRETİ : 5,00 TL
ÖSYM SINAV KOORDİNATÖRLÜKLERİNDEN FOTOĞRAF GÜNCELLEME ÜCRETİ : 10,00 TL
Burs İmkanları
Yüksek lisans öğrencileri, gösterdikleri başarı veya geliştirdikleri projelere göre yurt içindeki bilimsel kurullardan, derneklerden, vakıflardan ve devlet kurumlarından burs ve kredi alabilirler. Bunlar için birçok bursa başvurmak ve fırsatları değerlendirmek gerekmektedir. Tübitak, geliştirdiğiniz projeleri onaylarsa sizi uzman olarak gösterir ve ciddi miktarda gelir elde edebilirsiniz. Ayrıca KYK’nın 2015’te yüksek lisans öğrencilerine verdiği burs miktarı 660 TL’dir.
Yurtdışında Master
Yurtdışında yüksek lisans yapma hakkı da kişiye sunulmaktadır. Türk öğrenciler tarafından en çok tercih edilen ülkeler Amerika, İngiltere, Kanada olmakla birlikte diğer ülkelerde de yüksek lisans eğitimi alınabilmektedir.
