Harvard Gazette yazarı Anna Lamb’in haberinde, Harvard öğretim üyeleri yapay zekâ ve not enflasyonu karşısında dersleri nasıl yeniden tasarladıklarını anlatıyor. Tartışmanın merkezinde öğrencinin doğru yanıtı sunması kadar, o yanıta kendi düşünme süreciyle ulaşabilmesi bulunuyor. Sınıf içi analizler, proje sunumları ve öğrenme sürecini görünür kılan değerlendirmeler öne çıkıyor.
Bu haber, Harvard Gazette’deki konferans haberini temel alıyor; konu, Harvard Business School, mühendislik fakültesi ve Derek Bok Öğretme ve Öğrenme Merkezi’nin resmî açıklamalarıyla genişletiliyor.
Yapay zekânın saniyeler içinde düzgün bir metin veya çözüm üretebildiği bir dönemde, üniversiteler öğrencinin gerçekte ne öğrendiğini nasıl anlayacak? Yüksek notlar, farklı düzeylerdeki çalışmaları yeterince ayırt edemediğinde değerlendirme nasıl anlamlı kalacak?
Harvard Initiative for Learning and Teaching’in yıllık konferansında ele alınan bu sorular, öğretimin içeriği kadar ölçme yöntemlerinin de gözden geçirilmesini gündeme taşıdı.
Doğru bilgi, yüzeysel hazırlıkla birleşebiliyor
Harvard Business School’dan Amy Edmondson, öğrencilerin vakaları ChatGPT’ye özetleterek derse gelmesinin tartışmaların niteliğini düşürebildiğini belirtiyor. Öğrenciler doğru görünen bilgilere sahip olsa da bunlar yüzeysel kalabiliyor.
Edmondson’ın uyguladığı alternatiflerden biri, sınıfta bir veya iki sayfalık kısa bir vaka vererek öğrencilerin teknoloji desteği olmadan anında değerlendirme yapmasını istemek.
Rachel Weber ise evde yapılan çalışmanın sınıf içindeki uygulamayla devam etmesini öneriyor. Böylece öğrencinin konuyla gerçekten uğraşıp uğraşmadığı görünür hâle geliyor.
Vaka yönteminin amacı zaten hazır cevabı bulmak değil
Harvard Business School’un kendi açıklaması, vaka yönteminin neden bu tartışmada önemli olduğunu gösteriyor. Öğrenciler, gerçek bir kuruluşta karar vermek zorunda olan kişinin bakış açısından hazırlanmış metinleri inceliyor.
Bilgiler bilinçli olarak eksik bırakılıyor. Öğrencinin görevi, seçenekleri tartıp ne yapacağına karar vermek ve gerekçesini açıklamak.
Süreç, bireysel okumayla başlayıp küçük grup tartışmaları ve sınıf içindeki görüş alışverişiyle devam ediyor. Öğrencilerin başkalarını dinlemesi, kendi varsayımlarını yeniden değerlendirmesi ve tartışmanın sonunda düşüncelerini gözden geçirmesi bekleniyor.
Dolayısıyla yöntemin değeri, vakayı özetleyebilmekten daha geniş: Belirsizlik altında muhakeme etmek, karar almak ve kararın sonuçlarıyla yüzleşmek.
Notların geri bildirim işlevi korunmalı
Edmondson, notları öğrencinin gelişimine ilişkin geri bildirim olarak görüyor. Weber, tasarım eğitiminde dış paydaşları ve alan uzmanlarını ara ve son değerlendirmelere katıyor. Mühendislikten Le Xie ise takım projeleri, sunumlar ve akran değerlendirmesini öne çıkarıyor.
Bu tartışmanın kurumsal arka planında, Harvard’ın Derek Bok Merkezi’nin “akademik çalışmayı yeniden merkeze alma” yaklaşımı bulunuyor.
Merkez, tatmin edici, iyi ve mükemmel çalışmalar arasındaki farkların notlara yansımasını savunuyor. Bunun için ödevlerin hem zorlayıcı hem anlamlı olması, öğrencilerin düzenli ve uygulanabilir geri bildirim alması öneriliyor.
Burada yalnızca daha düşük not vermek yeterli görülmüyor. Değerlendirmenin öğrencinin başarısını ayırt edebilmesi için, geleneksel ödevlerin yapay zekâ çağındaki işlevinin de yeniden düşünülmesi gerekiyor.
Bitmiş ödevin yanında düşünme süreci de değerlendiriliyor
Derek Bok Merkezi’nin değerlendirme rehberi, yazılı çalışmaları birden fazla aşamaya bölmeyi öneriyor.
Öğrenci, metni yazmadan önce savunacağı görüşü kısa bir sözlü sunumla açıklayabilir. Ardından sınıfta tez paragrafı veya taslak plan hazırlayabilir. Yazım sürerken teslim edilen bir bölüm, öğretim elemanının geri bildirimini sürecin içine taşıyabilir.
Teslimden sonra yapılacak kısa bir görüşme de öğrencinin argümanını nasıl kurduğunu açıklamasına olanak sağlayabilir. Çalışmayla birlikte sunulan süreç değerlendirmesi, hangi tercihin neden yapıldığını ortaya koyabilir.
Bu öneriler, bütün derslere uygulanacak tek bir zorunlu model olarak sunulmuyor. Öğretim üyelerinin kendi öğrenme hedeflerine göre uyarlayabilecekleri seçenekler olarak açıklanıyor.
Takım projelerinde toplumsal karşılık da sorgulanıyor
Le Xie’nin örnek verdiği Enerji, İklim ve Çevre — ENCE programı, disiplinler arası yaklaşımı uygulamalı çalışmayla birleştiriyor.
Programın resmî açıklamasına göre temiz enerji çözümleri geliştiren mühendislerin piyasaları ve toplumsal etkileri, politika üretenlerin ise teknolojilerin bilimsel temelini anlaması gerekiyor. Bu nedenle eğitim, ortak bir giriş dersiyle başlayıp takım temelli bir bitirme projesine uzanıyor.
Aktif öğrenme laboratuvarları da mekanik, elektrik, hesaplama, biyoloji, çevre ve tasarım alanlarında uygulamalı becerileri destekliyor. Böylece öğrencinin bilgiyi farklı uzmanlıklardan insanlarla birlikte kullanması amaçlanıyor.
Yapay zekâ, zor sorular soran bir çalışma ortağı olabilir
Gazette haberinde Weber, yapay zekânın bir toplum toplantısındaki farklı paydaşları canlandırmak için kullanılabileceğini anlatıyor. Öğrenci, örneğin otopark isteyen bir işletmeciyle uygun fiyatlı konutu savunan bir kişinin itirazları karşısında fikrini sınayabilir.
Harvard’ın üretken yapay zekâyla öğretim kaynakları da benzer biçimde, araçların yalnızca yanıt üretmek için kullanılmasına odaklanmıyor. Uzman, akran veya değerlendirmeci rollerinin canlandırılması; öğrencinin sorularla karşılaşması ve görüşünü geliştirmesi de ele alınıyor.
Aynı kaynaklar, hatalı bilgi, başarısız muhakeme ve yüzeysel düşünme risklerine dikkat çekiyor. Öğretimde kullanımın, çıktıları sorgulama ve açık akademik kurallarla birlikte tasarlanması gerektiği belirtiliyor.
Harvard’daki tartışma, ödevin görünüşüyle öğrencinin kavrayışı arasındaki mesafenin nasıl azaltılacağına odaklanıyor. Öğrencinin fikrini sınıfta açıklaması, itirazlara yanıt vermesi ve bilgisini yeni bir probleme uygulaması, bu mesafeyi değerlendirmek için öne çıkan yollar arasında.
Kaynaklar
- Harvard Gazette — Anna Lamb, “How to teach in era of AI, grade inflation”
- Harvard Business School — Vaka yöntemi.
- Derek Bok Merkezi — Akademik çalışmayı yeniden merkeze almak. bokcenter.harvard.edu
- Derek Bok Merkezi — Değerlendirme türlerine göre rehber. bokcenter.harvard.edu
- Harvard SEAS — Enerji, İklim ve Çevre lisans programı. seas.harvard.edu
- Harvard — Üretken yapay zekâyla öğretim kaynakları.
