Pskiolog Steven Pinker, ChatGPT’nin gerçekten etkileyici olduğunu ve hataya daha az eğilimli hale geldiğinde daha da etkileyici olacağını düşünüyor. OpenAI, çeşitli alanlarda soruları anında yanıtlayabilen (aslında çeşitli türlerde yazılar yazabilen) ChatGPT sohbet robotunu sohbete dayalı ve görünüşte otoriter bir tarzda kasım ayında tanıttığında, gerçekten de dünyanın büyük bir kısmında büyük bir heyecan yarattı. Büyük dil modeli (LLM) adı verilen bir yapay zeka türü kullanan ChatGPT, yanıtlarını sürekli olarak öğrenip kendisini geliştirebiliyor. Ama ne kadar iyi olabilir? Harvard Johnstone Family Psikoloji Profesörü Pinker, diğer yetkinliklerinin yanı sıra, ödüllü çok satan kitabı “The Language Instinct” gibi kitaplarda zihin, dil ve düşünce arasındaki bağlantıları araştırdı. ChatGPT’nin yazar ve düşünür olarak insanları yerinden etme potansiyeli için endişelenmeli miyiz? ChatGPT bizi tembel köleler mi yapacak? ChatGPT’nin sınırları ne? Pinker ile gerçekleştirilen röportajı sizler için derledik:
SORU: ChatGPT büyük ilgi gördü fakat bunların çoğu olumsuz oldu. Ortaya çıkardığı önemli sorular sizce neler?
PINKER: Yarım trilyon kelimelik bir metinde hangi istatistiksel modellerin gizlendiğini ve 100 milyar parametrede yakalanabileceğini hayal etmeye çalıştığımızda sezgilerimizin nasıl başarısız olduğunu kesinlikle gösteriyor. Çoğu insan gibi, bunu yapan bir sistemin, örneğin Gettysburg Konuşması’nı Donald Trump tarzında yazabileceğini tahmin edemezdim. Verilerde biz insanların kavrayamadığı derinlemesine bir bağlam silsilesi var. ChatGPT’nin, dünyayı anlamadan, açıkça temsil edilen gerçekler veya zekice görünen bir metin oluşturmak için gerekli olduğunu düşündüğümüz diğer şeyler olmadan, ilgili ve iyi yapılandırılmış makul bir düzyazı oluşturması etkileyici.
Ve bu yeterlilik görüntüsü, onun gaflarını daha da çarpıcı hale getiriyor. ABD’nin Luci Baines Johnson dahil olmak üzere dört kadın başkanı olması gibi kendinden emin uydurmalar söylüyor. Ve temel sağduyu hatalarından kaçamıyor. 25 yıldır psikolojiye giriş dersime, en iyi yapay zekamızın hala sıradan sağduyuyu nasıl kopyalayamayacağını göstererek başladım. Bu yıl dersin o kısmının geçersiz olacağından çok korktum çünkü verdiğim örnekler GPT tarafından desteklenecekti. Ama endişelenmeme gerek kalmadı. ChatGPT’ye sorduğumda, “Mabel sabah 9 ve akşam 5’te yaşıyorsa, öğlen yaşıyor muydu?” “Öğlen Mabel’in hayatta olup olmadığı belirtilmedi. 9 ve 5’te hayatta olduğu biliniyor, ancak öğle saatlerinde hayatta olduğuna dair herhangi bir bilgi verilmedi. Dolayısıyla, dünyanın temel gerçeklerini kavramıyor – insanlar sürekli olarak uzun süreler yaşıyor ve bir kez öldüğünüzde ölü olarak kalıyorsunuz – çünkü bunu açıkça ortaya koyan bir metin parçasına asla rastlamadı. (Proje detaylarına göre, Japon balıklarının külot giymediğini biliyordu.)
Şaşırtıcı becerilere sahip, ancak insan zihninin tarzında olmayan bir uzaylı zekasıyla uğraşıyoruz. Konuşmak veya sorunları çözmek için yarım trilyon kelimelik metne (saniyede üç kelimeyle, günde sekiz saat, 15.000 yıl sürer) maruz kalmamıza gerek yok. Bununla birlikte, devasa veri kümelerindeki çok, çok, çok yüksek dereceli istatistiksel modellerden neler çıkarabildiğimiz etkileyici.
25 yıldır psikolojiye giriş dersime, en iyi yapay zekamızın hala
sıradan sağduyuyu nasıl kopyalayamadığını göstererek başladım.
Bu yıl dersin o kısmının geçersiz olacağından çok korktum.
...Ama endişelenmeme gerek kalmadı.
SORU: Open AI, amacının yapay genel zeka geliştirmek olduğunu söyledi. Bu tavsiye edilebilir mi, hatta mümkün mü?
PINKER: Bence tutarsız, tıpkı bir “genel makine”nin tutarsız olması gibi. Süpermen’in uçması, yenilmezliği ve X-ışını görüşü gibi her tür süper gücü gözümüzde canlandırabiliriz. Ancak bu onların fiziksel olarak gerçekleştirilebilecekleri anlamına gelmez. Aynı şekilde, bizi nasıl ölümsüz kılacağımızı, dünya barışını nasıl sağlayacağımızı veya evreni nasıl ele geçireceğimizi anlayan bir süper zekanın hayalini kurabiliriz. Ancak gerçek zeka, belirli türden dünyalarda belirli türden sorunları çözmek için bir dizi algoritmadan oluşur. Şu anda sahip olduğumuz ve muhtemelen her zaman sahip olacağımız şey, bazı zorluklarda insanları aşan, bazılarında ise aşamayan cihazlardır.
SORU: Sınıfınızda kullanımıyla ilgili endişeleriniz var mı?
PINKER: Web sitelerinden dönem ödevlerini indirmekten fazlası değil. Üniversite, öğrencilere onur taahhüdünün yazmadıkları çalışmaları göndermeyi yasakladığını hatırlatmamızı istedi. Saf değilim; Bazı Harvard öğrencilerinin yalancı olabileceklerini biliyorum ama sayılarının çok fazla olduğunu sanmıyorum. Ayrıca, en azından şimdiye kadar, var olmayan alıntıları ve referansları bir araya getirdiği için birçok ChatGPT çıktısının maskesini düşürmek kolay.
SORU: ChatGPT ile ilgili olarak, dezenformasyon ve işlerin tehlikede olması da dahil olmak üzere insanların endişe duyduğu bir dizi şey var. Seni endişelendiren özel bir şey var mı?
PINKER: Yeni teknoloji korkusu, gerçek dünyada ortaya çıkacak karşı önlemleri tahmin etmeden, her zaman olabilecek en kötü senaryolarla yönlendirilir. Büyük dil modelleri için, bu, insanların otomatik olarak oluşturulan içerik için geliştirecekleri şüpheciliği içerecektir (gazeteciler, GPT hakkındaki köşelerini GPT’ye yazdırdığı hilesini kullanmayı çoktan bıraktı çünkü okuyucular artık buna alıştı), profesyonel ve ahlaki korkulukların geliştirilmesi (örneğin Harvard onur taahhüdü) ve muhtemelen LLM çıktısını filigranlayan veya tespit eden teknolojiler alınabilecek önlemler arasında.
Mesafeli olmamızın başka sebepleri da var. Birincisi, hepimizin insanlarla nedensel bağlantılar hakkında derin sezgilere sahip olmamızdır. Bir koleksiyoncu, John F. Kennedy’nin golf sopalarına, o dönemin diğer golf sopalarından ayırt edilemez olsalar bile, 100.000 dolar ödeyebilir. Özgünlük talebi, öyküler ve başyazılar gibi entelektüel ürünler için daha da güçlüdür: Onu bağdaştırabileceğiniz gerçek bir insan olduğunun farkındalığı, statüsünü ve kabul edilebilirliğini değiştirir.
Bir başka tepki de ezilmiş camın bir besin takviyesi olarak popülerlik kazanması veya dokuz kadının bir ayda bebek yapabilmesi gibi, insanı utandıracak gaflardan gelecek. Sistemler (genellikle fakir ülkelerdeki “tıklama çiftlikleri”nden gelen) insan geri bildirimleriyle iyileştirildiğinden, bu gürültücülerden daha az olacak. Ancak sonsuz olasılık göz önüne alındığında, yine de orada olacaklar. Ve en önemlisi, bir iddianın gerçekliğini kontrol etmemize izin veren bir kağıt izi olmayacak. Sıradan bir yazarla, kişiye sorabilir ve referansların izini sürebilirsiniz, ancak bir LLM’de, nicel değişkenlerdeki milyarlarca küçük ayarlamaya bir “gerçek” bulaşır ve bir kaynağı izlemek ve doğrulamak imkansızdır.
Bununla birlikte, bir LLM tarafından bir insan kadar kolay üretilebilecek pek çok standart şablon türü vardır ve bu iyi bir şey olabilir. Belki de otomatik olarak oluşturulabilecek bir vasiyetname veya boşanma sözleşmesi hazırlamak için pahalı bir avukatın ücretini ödemek zorunda kalmayız.
SORU: Olası olumsuzluklar hakkında çok şey duyuyoruz. Peki ya potansiyeli iyi şekilde kullanabilmek?
PINKER: Bir örnek, karakter dizileriyle beslenen mevcut arama motorlarımızın aksine, semantik bir arama motoru olarak kullanılması olabilir. Şu anda, bir dizi metin yerine bir fikriniz varsa, onu aramanın iyi bir yolu yoktur. Şimdiyse gerçek bir semantik arama motoru, LLM’den farklı olarak, dünyanın kavramsal bir modeline sahip olacaktır. İnsanlar için, yerler, nesneler, olaylar gibi bilgiler hedeflerin ve nedensel ilişkilerin sembolleri olarak işlenir, insan zihninin çalışma biçimine daha çok böyle bir şeydir. Ancak, arama motoru gibi yalnızca yararlı bilgi almak istediğiniz bir araç için, -bir şeyler uydurmayı bıraktığı sürece- bir LLM’nin son derece yararlı olabileceğini görebiliyorum.
SORU: İleriye bakarsak ve bu şeyler daha iyi hale gelirse – potansiyel olarak katlanarak daha iyi – insanlar için öğrenilmenin, bilgili olmanın, hatta uzman olmanın ne anlama geldiği üzerinde etkileri var mı?
PINKER: Katlanarak gelişeceğinden şüpheliyim ama gelişecek. Ve geçmişte insan zekasını desteklemek için bilgisayarların kullanılmasında olduğu gibi – 60’lardaki hesaplama ve kayıt tutmaya, 90’lardaki aramaya ve diğer her adıma kadar – kendi sınırlarımızı arttırıyor olacağız. Tıpkı kendi sınırlı hafızamızı ve hesaplama yeteneklerimizi kabul etmemiz gerektiği gibi, büyük miktarda bilgiyi almanın ve sindirmenin bizim iyi yapabileceğimiz bir şey olduğunu ancak yapay zihinlerin daha iyi yapabileceğini kabul edeceğiz.
LLM’ler bizden çok farklı çalıştıkları için insan zekasının doğasını anlamamıza yardımcı olabilirler. Yüzeysel olarak onu kopyalıyormuş gibi görünen, bazı yönlerden onu aşan ve diğer yönlerden yetersiz kalan sistemlerle karşılaştırdığımızda, insan anlayışının nelerden oluştuğuna dair takdirimizi derinleştirebilirler.
SORU: Yani insanların yerini yapay genel zeka almayacak mı? Esasen hala zirvede olacak mıyız? Yoksa bu yanlış bir çerçeve mi?
PINKER: Yanlış çerçeveleme. Akla gelebilecek tüm zihinleri kapsayan tek boyutlu bir zeka ölçeği yoktur. Elbette, IQ’yu insanlar arasındaki farklılıkları ölçmek için kullanıyoruz, ancak ampirik gerçeklik hakkındaki bilgisi gözlemleyebilecekleriyle sınırlı olduğu için, bu her şeyi çıkarsayan bir tahmin ediciye doğru tahmin edilemez. Her şeyi bilen ve her şeye gücü yeten bir merak algoritması yoktur: Ne kadar çok amaç ve dünya varsa o kadar zeka vardır.
Kaynak: The Harvard Gazette
