Şili’deki Vera C. Rubin Gözlemevi, gökyüzünü 10 yıl boyunca kesintisiz gözlemleyecek dev bilim projesi “Legacy Survey of Space and Time (LSST)”i resmen başlattı. Stanford Üniversitesi araştırmacılarının da yer aldığı proje, evrenin bugüne kadar oluşturulmuş en kapsamlı zaman atlamalı (time-lapse) kaydını oluşturmayı hedefliyor.
ABD Ulusal Bilim Vakfı (NSF) ile ABD Enerji Bakanlığı’nın (DOE) ortak girişimi olan Vera C. Rubin Gözlemevi, Şili And Dağları’ndaki Cerro Pachón zirvesinden Güney Yarımküre gökyüzünü her birkaç gecede bir tarayacak. On yıl sürecek proje sonunda bilim insanlarının elinde, evrenin şimdiye kadar hazırlanmış en ayrıntılı ve en geniş kapsamlı “kozmik filmi” bulunacak.
Gökyüzü her birkaç gecede bir yeniden görüntülenecek
Legacy Survey of Space and Time (LSST) kapsamında teleskop, Güney Yarımküre’nin tamamını düzenli aralıklarla yeniden görüntüleyecek. Aynı bölgelerin yüzlerce kez kaydedilmesi sayesinde yıldızların, galaksilerin, süpernovaların, asteroitlerin ve diğer gök cisimlerinin zaman içindeki değişimleri ayrıntılı biçimde izlenebilecek.
Araştırmacılar, bu dev veri setinin evrenin dinamik yapısını bugüne kadar mümkün olmayan bir hassasiyetle inceleme fırsatı sunacağını belirtiyor.
Karanlık madde ve karanlık enerjiye ışık tutacak
Projenin temel hedeflerinden biri, evrenin en büyük gizemleri arasında yer alan karanlık madde ve karanlık enerjinin doğasını daha iyi anlamak.
Rubin Gözlemevi’nin sağlayacağı sürekli gözlemler sayesinde bilim insanları;
- galaksilerin oluşumunu ve evrimini,
- süpernova patlamalarını,
- Dünya’ya yakın asteroitleri,
- Samanyolu’nun yapısını,
- evrenin genişleme hızını
çok daha ayrıntılı biçimde inceleyebilecek.
Stanford araştırmacıları da projede yer alıyor
Stanford Üniversitesi araştırmacıları, LSST kapsamında geliştirilen bilimsel analizler ve veri işleme çalışmalarında aktif rol üstleniyor. Üniversite bünyesindeki ekipler, önümüzdeki yıllarda üretilecek devasa astronomi verilerinin işlenmesi ve yeni keşiflerin yapılması için uluslararası araştırmacılarla birlikte çalışacak.
Dünyanın kullanımına açılacak
Rubin Gözlemevi’nin üreteceği veriler yalnızca projede görev alan bilim insanlarına değil, dünyanın dört bir yanındaki araştırmacılara ve eğitim amaçlı kullanıcılara da açık olacak.
On yıl boyunca her gece yaklaşık 10 terabayt veri üretilmesi, proje sonunda ise yaklaşık 30 petabaytlık dev bir astronomi arşivinin oluşması bekleniyor. Bu sayede geleceğin keşifleri için benzersiz bir dijital kaynak oluşturulacak.
Projeyi değerlendiren NSF yetkilileri, Rubin Gözlemevi’nin göreve başlamasını “şimdiye kadar çekilecek en büyük kozmik filmin ilk sahnesi” olarak nitelendirirken, bilim insanları bu çalışmanın modern astronomi ve kozmoloji için yeni bir dönemin kapısını aralayacağını vurguluyor.
Kaynak: Stanford
