Melbourne Üniversitesi ve Avustralya Ulusal Üniversitesi araştırmacılarının çalışmasına göre, deniz seviyesinin yükselmesi ve fırtına kabarmaları 2100’e kadar Avustralya’da yaklaşık 267 bin 500 mülkü ve 2 milyon hektar araziyi etkileyebilir. Orta düzey emisyon senaryosunda hesaplanan ekonomik kayıp, bugünkü değeriyle 855,1 milyar Avustralya doları.
Avustralya’nın kıyılarında iklim değişikliğinin yol açabileceği zararları ülke genelinde inceleyen yeni bir araştırma, yükselen denizlerin maliyetinin konutlarla sınırlı kalmayacağını ortaya koydu. Scientific Reports dergisinde yayımlanan çalışmaya göre kıyı taşkınları; tarım alanlarını, altyapıyı, doğal alanları ve kıyıdaki diğer mülkleri de etkileyecek.
Araştırmacılar, orta düzey emisyon senaryosunda 2100’e kadar oluşabilecek toplam ekonomik kaybı 855,1 milyar Avustralya doları olarak hesapladı. Bunun 274,3 milyar doları mülklerdeki, 580,7 milyar doları ise arazi kullanımındaki kayıplardan kaynaklanıyor. Bu rakam 2100 yılında tek seferde ödenecek bir fatura değil; yüzyıl boyunca oluşabilecek kayıpların bugünkü değere indirgenmiş toplam tahmini.
En büyük toplam kayıp Batı Avustralya’da
Çalışma, ülkenin altı eyaletinin ve Kuzey Toprakları’nın tamamında ciddi ekonomik kayıp öngörüyor. En yüksek toplam tutar 230,5 milyar Avustralya dolarıyla Batı Avustralya için hesaplandı. Onu Queensland, Victoria ve Yeni Güney Galler izliyor.
| Bölge | 2100’e kadar tahmini ekonomik kayıp |
|---|---|
| Batı Avustralya | 230,5 milyar Avustralya doları |
| Queensland | 214,5 milyar Avustralya doları |
| Victoria | yaklaşık 167 milyar Avustralya doları |
| Yeni Güney Galler | yaklaşık 151 milyar Avustralya doları |
| Güney Avustralya | 49,2 milyar Avustralya doları |
| Kuzey Toprakları | 35,2 milyar Avustralya doları |
| Tazmanya | 7,9 milyar Avustralya doları |
Mülk sayısı bakımından riskin en yoğun olduğu yer ise Queensland. Araştırmaya göre bu eyalette 93 bin 157, Yeni Güney Galler’de 71 bin 210, Batı Avustralya’da 51 bin 366 mülk etkilenebilir. Queensland’deki Gold Coast kenti tek başına 84,4 milyar Avustralya doları tutarında tahmini kayıpla çalışmada en yüksek ekonomik risk taşıyan kentsel alan olarak öne çıkıyor.
Toplam kayıp ile risk altındaki mülk sayısı aynı şeyi ölçmüyor. Örneğin Batı Avustralya’da büyük arazi alanlarındaki kayıplar toplam maliyeti yükseltirken, Queensland mülk sayısında ilk sırada bulunuyor.
Hesaplama nasıl yapıldı?
Melbourne Üniversitesi’nden Tom Kompas’ın öncülük ettiği ekip, deniz seviyesi projeksiyonlarını, fırtına kabarması tahminlerini ve Avustralya’nın yükseklik verilerini bir araya getirerek taşkına maruz kalabilecek kıyı alanlarını belirledi. Ardından bu alanlardaki mülkleri ve arazileri inceleyip olası fiziksel hasarın ekonomik değerini modelledi.
855,1 milyar dolarlık ana tahmin, sera gazı salımlarının ve küresel müdahalenin orta düzeyde seyrettiği SSP2-4.5 senaryosuyla ilişkilendiriliyor. Melbourne Üniversitesi’nin açıklamasına göre bu senaryo, yüzyıl sonunda sanayi öncesi döneme kıyasla yaklaşık 2,7°C küresel ısınmaya karşılık geliyor. Çalışma, daha yüksek emisyonlu bir senaryoyu da değerlendiriyor: Bu durumda etkilenen mülk sayısı yaklaşık 719 bin 600’e, arazi miktarı 3,7 milyon hektara, ekonomik kayıp ise bugünkü değeriyle yaklaşık 1,91 trilyon Avustralya dolarına çıkıyor. Bu iki sonuç, gerçekleşmiş zararlar değil, farklı gelecek koşullarına dayalı model tahminleri.
Hesaplamanın dışında kalan riskler var
Araştırmanın kapsamı, sonuçların yorumlanmasında önemli. Model, fırtınaların şiddetinin sabit kaldığını varsayıyor ve kıyı erozyonundan doğacak kayıpları hesaba katmıyor. Grönland ve Batı Antarktika’daki buz tabakalarının hızla kaybı gibi, deniz seviyesini tahmin edilenden daha fazla yükseltebilecek gelişmeler de 855,1 milyar dolarlık ekonomik kayıp hesabına dâhil değil. Dolayısıyla bu tutar kesinleşmiş bir gelecek maliyeti olarak okunmamalı; belirli varsayımlar altında hesaplanmış bir risk büyüklüğünü gösteriyor.
Kompas’a göre toplulukların bu riske hazırlanması gerekiyor. Araştırmacı, en yüksek risk taşıdığı bilinen alanlarda yeni yapılaşmadan kaçınmanın, kıyıları onarmanın ve gelecekteki zararları azaltacak biçimde inşa etmenin önemine dikkat çekiyor.
Çalışmanın verdiği temel mesaj şu: Deniz seviyesindeki yükselmenin ekonomik etkisi yalnızca su altında kalabilecek evlerin değeriyle ölçülemiyor. Tarım arazilerinden altyapıya kadar geniş bir alana yayılan kayıplar, kıyıların nasıl kullanılacağına ilişkin kararları bugünden önemli hâle getiriyor.
Kaynaklar: Melbourne Üniversitesi; Tom Kompas, Tuong Nhu Che ve R. Quentin Grafton, Scientific Reports araştırması, Climate Council, Rising Seas, Rising Bills raporu



























