30Yale Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp Uzmanı Prof. Dr. David Della-Giustina, yaz aylarında giderek daha sık görülen aşırı sıcakların ciddi sağlık riskleri oluşturduğunu belirterek, sıcak çarpması ve sıcak bitkinliğine karşı alınması gereken önlemleri anlattı.
Emekli ABD Ordusu albayı olan ve Afganistan ile Irak’ta uzun yıllar görev yapan Prof. Dr. David Della-Giustina, aşırı sıcak koşullarda çalışmanın sağlık üzerindeki etkilerini yakından deneyimlediğini söyledi. Günümüzde iklim değişikliği nedeniyle sıcak hava dalgalarının daha sık ve daha şiddetli yaşandığını vurgulayan Della-Giustina, bu durumun özellikle yaz aylarında sağlık açısından önemli tehditler oluşturduğunu ifade etti.
Sıcaklığa bağlı hastalıklar kademeli gelişiyor
Della-Giustina’ya göre sıcaklığa bağlı sağlık sorunları hafif belirtilerle başlayıp yaşamı tehdit eden sıcak çarpmasına kadar ilerleyebiliyor.
İlk aşamada kişi aşırı ısınma, susuzluk, halsizlik ve hafif güçsüzlük hissedebiliyor. Tedbir alınmadığında tablo sıcak bitkinliğine dönüşüyor. Bu aşamada yoğun terleme, baş dönmesi, halsizlik ve günlük aktiviteleri yerine getirememe gibi belirtiler ortaya çıkıyor.
En tehlikeli tablo ise sıcak çarpması olarak tanımlanıyor. Bu durumda yüksek vücut sıcaklığına bilinç bulanıklığı, yönelim bozukluğu, yürüme güçlüğü ve hatta koma eşlik edebiliyor. Uzmanlar, yaygın inanışın aksine sıcak çarpması geçiren kişilerin çoğunun terlemeye devam ettiğini, asıl tehlikenin beynin aşırı sıcak nedeniyle normal çalışamaması olduğunu belirtiyor.
Hangi belirtiler ciddiye alınmalı?
Yale uzmanına göre şu belirtiler sıcak kaynaklı hastalıkların habercisi olabilir:
- Baş dönmesi ve sersemlik
- Mide bulantısı ve kusma
- Baş ağrısı
- Aşırı halsizlik
- Yoğun terleme
- Bilinç bulanıklığı
- Yürümede zorlanma
- Çevreye geç tepki verme
En büyük risk kimlerde?
Prof. Dr. Della-Giustina, özellikle iki grubun yüksek risk altında olduğuna dikkat çekiyor.
İlk grupta; inşaat işçileri, tarım çalışanları, açık havada çalışanlar ve sıcak ortamda spor yapan kişiler bulunuyor. Uzun süre güneş altında kalmaları ve yeterince dinlenememeleri nedeniyle bu kişilerde sıcak hastalıkları daha sık görülüyor.
İkinci grupta ise yaşlılar, küçük çocuklar ve kronik hastalığı bulunan bireyler yer alıyor. Bu kişilerin vücutlarının sıcaklığa uyum sağlama kapasitesi daha düşük olduğu için sıcak hava dalgalarından daha fazla etkilenebiliyorlar.
Aşırı sıcaklardan korunmanın yolları
Yale Üniversitesi uzmanı, sıcak havalarda alınabilecek en önemli önlemin iyi hidrasyon olduğunu vurguluyor. Dışarıda uzun süre geçirilecek günlerden bir gün önce yeterli sıvı tüketilmesinin bile sıcak kaynaklı hastalık riskini azaltabileceğini belirtiyor.
Uzmanın önerileri şöyle:
- Gün boyunca düzenli olarak su tüketin.
- Susamayı beklemeden sıvı alın.
- Günün en sıcak saatlerinde dışarıda bulunmamaya çalışın.
- Gölgelik veya serin ortamlarda sık sık mola verin.
- Açık renkli ve hafif giysiler tercih edin.
- Egzersiz ve ağır fiziksel aktiviteleri sabah erken veya akşam saatlerine bırakın.
- Bilinç bulanıklığı, yürüme güçlüğü veya sıcak çarpması belirtileri görüldüğünde vakit kaybetmeden acil tıbbi yardım alın.
