Kasıp Kavuran Çılgınlık ‘’Black Friday’’

2014 yılından beri Türkiye’de duymaya başladığımız aslında ABD de yıllardır süregelen Black Friday adı verilen gelenek nedir, ne için kullanılır, bize katkıları nelerdir? Merak ettiklerinizin hepsi bu yazıda!

Black Friday, insanların her yıl Kasım’ın dördüncü perşembesinde kutlanan Şükran Günü’nden sonraki Cuma günü aileleriyle kent merkezlerinde alışverişe çıktığı ABD’de başlayan bir gelenektir. Bu gelenek 1961 yılı öncesine kadar aslında insanların aileleriyle birlikte vakit geçirdiği, eğlendiği bir kutlama iken 1961 yılından itibaren gelenek şekil değiştirip alışveriş çılgınlığına dönüşmüştür. 1961 yılında Philedelphia eyaletinde alışverişten oluşan yoğun trafik ve zorluklar nedeniyle Black Friday ismi verilmiştir, mağaza sahiplerini memnun eden bu yoğunluk indirimler ile her yıl tekrarlanmaya karar verilmiştir.

ABD kültürünün bir parçası haline gelmiş bu indirim günü diğer ülkeleri ve özellikle Türkiye’yi nasıl etkiledi, ne zaman etkiledi ve sonuçları neler oldu?

ABD kültürünün yapısı haline gelen bu özel gün ilk başta Kanada’yı ve daha sonrasında İngiltere’yi de etkiledi. Tüketiciler ülkelerine gelmeden önce her yıl Kasım ayının son Cuma gününde internet üzerinden Amerika sayfalarından alışveriş yapmaya başladı. Hem perakendecilerin hem de tüketicilerin sevdiği bir etkinlik haline geldi.

Türkiye’ye ise bu indirim günün giriş tarihi oldukça yakın ve daha çok yeni. Tüm Alışveriş Merkezleri ve Perakendeciler Federasyonu (TAMPF) Başkanı Vahap Küçük ’ün 2013 yılında yaptığı açıklamaya göre 2014’ te gerçekleştirilecek olan Shopping Fest içerisinde bir günü Black Friday’ı birkaç alışveriş merkezinde yapmayı planladıklarını açıklamıştı. Bu uygulamayı Türkiye’de gerçekleştirme sebebi olarak da perakende sektörünün gelirlerini ve büyüklüğünü arttırmak olduğunu bildirdi. 2014 yılında Türk müşterilere tanıtarak 2015 yılında ilk olarak Black Friday Türkiye’de gerçekleştirildi. Türkiye’ye bu uygulama gelmeden önce müşteriler amerikadaniste.com adresinden bu özel günün indirimlerinden yararlanıyordu. Şirket Black Friday sayesinde o güne özel alışverişlerle cirosunu %50 arttırdığını ve 7500 üyesinin de alışveriş yaptığını duyurmuştu.

Küreselleşmeyle birlikte ortaya çıkan internetten alışveriş fırsatı şirketlerin cirosunu yükselten en önemli faktörlerden biri olduğunu artık hepimiz biliyoruz ki bu oran gün geçtikçe kendini katlamaya devam ediyor. Black Friday’ı avantaja çeviren firmalar genellikle online satışlarda indirim, indirim kuponları uygulamasıyla birlikte hem müşterilerine daha kolay ulaşıyor hem de müşteri kitlesini bu sayede kolay yoldan arttırıyor. Aslında ABD’nin online alışverişi müşterilere sunma sebebi Black Friday gününde izdihamı engellemek ve çalışan haklarını korumak için oluşturulmuştur. Günümüzde bu sayede hem müşteri kitlesi artmış hem de daha önce ortaya çıkan vakaların (izdiham, yaralanmalar, çalışanların hakkına gasp ) önlenmiştir ki bu günün rakamlarına bakıldığında şirketler online alışverişlerin yüzdesi mağazadan satın almaların 3 katına çıkmıştır.

Yukarıda bahsettiğimiz gibi Türkiye’ye daha yeni gelen bu indirim fırsatı en çok etkilerini bu yıl gösterdi. Geçen yıl bu indirim fırsatlarını hem çok az marka uyguladı hem de reklam algısı zayıf olduğu için birçok müşterinin haberi bile olmadı. Ancak bu yıl birkaç hafta öncesinden müşteriye her türlü yolla Black Friday algısı empoze edilmeye çalıştı. Bilgilendirici mesajlar, mailler, reklamlar ve internet üzerinden yapılan haberler ile müşteriler hem duyuruldu hem de indirim kodları dağıtıldı. Bazı markalar sadece bir gün indirim fırsatlarını müşteriye sunarken bazı markalar bunu 3 güne yaydı. Bazı markalar ise sadece online alışverişlerde bunu müşterilerine sundu. Online alışveriş siteleri markafoni, trendyol, n11, hepsiburada.com, gittigidiyor.com gibi markalar ise hem müşterilerine büyük fırsatlar sundu hem de o güne özel kargo ücretsiz sistemini kullanarak büyük gelir sağladı. Açıkçası bu yılın en çok ses getiren kampanyası ise biletix.com dan geldi. Black Friday’e özel 1 TL’lik konser, tiyatro biletleri satarak müşterileri oldukça etkiledi.

Peki, başka bir ülkenin kültürü olan Black Friday nasıl diğer ülkeler tarafından benimsendi?

Kültür, bir toplumun en önemli yapı taşıdır. İnsan ilişkilerini, yaşayışı toplumu etkileyen ve yön veren bir olgudur. Bir kültürün başka kültürler tarafından benimsenmesi ise oldukça zor bir olgudur.

Ancak globalleşen dünya bizi hızlı tüketim dediğimiz FMCG ‘ ye sürükledi. Aynı zamanda alışveriş olmazsa olmaz yapıtaşımız haline geldi. Birçok konuda kültürler birbirini etkileyemezken bu konuda oldukça hızlı bir şekilde etkilemeye başladı. Ancaak …

Öncelikle yazının başında bahsettiğim gibi Black Friday 1961 yılından beri süregelen bir alışveriş çılgınlığı idi. ABD ve Kanada’dan sonra etkilenen diğer ülkelerin kültürleri de keza birbirine benzer sayılıyordu. Türk toplumu hem kendisi hem de kültürü olarak yoğun ve birçok kültürün etkileşimi ile oluşan bir yapıdır. Bu algı sebebiyle ilk baştan online alışverişler ile amerikadaniste.com sayesinde müşteriler kendisi bu olguyu yakaladı. Sitenin cirosunda güne özel olarak artışın hem fazla olması hem de tüketicilerin bu olguyu kendilerinin yakalamış olması üreticileri, büyük firmaları ve sektörü harekete geçirdi. Bu olguyu kendileri açısından avantaja çeviren firmaların en büyük etkisi ise online alışverişler oldu. Küreselleşmeyle birlikte şirketler tüketici algısı ve istekleri üzerine harekete geçerek Black Friday çılgınlığını yenide olsa tüketiciye sunarak büyük gelir elde ettiler. Üstelik bunu tek gün yerine 3 güne yayarak müşterilerin daha rahat alışveriş yapmalarına olanak sundular. Ancak verilere göre en büyük gelir yine online satışlardan sağlandı. Şirketler aslında farklı kültürü bir anda bizim kültürümüze empoze etmek yerine müşteri istek ve beklentilerini sıkı bir şekilde takip ederek normal de zor olan bir olguyu reklamlarla destekleyerek müşterilerin hizmetine sundu ve sonuçlara bakıldığında hem şirket açısından hem de müşteri açısından oldukça içler açıcıdır. Daha önceki yıllarda bizim için bir anlamı olmayan Kasım ayının son Cuma gününü bundan sonra iple çekiyor olacağız. Ne diyelim o zaman 24 Kasım 2017 tarihinde görüşmek dileğiyle ..