Singapur Nanyang Teknoloji Üniversitesi (NTU) ile yarı iletken ve bilgi işlem teknolojileri şirketi Canaan, enerji verimli bilgi işlem sistemleri ve uç yapay zekâ teknolojileri geliştirmek üzere dört yıllık araştırma ortaklığı kurdu. 7 milyon Singapur doları (yaklaşık 5,44 milyon ABD doları) bütçeli programda yapay zekâ işlemlerinin elektrik tüketiminin azaltılması, verilerin buluta gönderilmeden cihazlarda işlenmesi ve farklı bilgi işlem altyapılarının birlikte çalışması araştırılacak. Proje kapsamında dört doktora araştırmacısı desteklenecek ve yaklaşık 10 bilimsel yayın hazırlanması hedeflenecek.
Singapur’daki Nanyang Teknoloji Üniversitesi (Nanyang Technological University – NTU) ile Canaan Inc., yapay zekâ sistemlerinin enerji verimliliğini artırmaya yönelik ortak araştırma programını 13 Kasım 2026’da kamuoyuna tanıttı.
NTU-Canaan Green Intelligent Compute (GIC) adı verilen iş birliği, üniversitenin Hesaplamalı Finans Teknolojileri Merkezi (Centre in Computational Technologies for Finance – CCTF) bünyesinde yürütülecek.
Dört yıl sürecek araştırmalar, yapay zekâ algoritmalarından yarı iletken donanımlarına, enerji yönetiminden veri güvenliğine kadar birbiriyle bağlantılı alanları kapsıyor.
İş birliğinin resmî araştırma anlaşması 7 Mayıs 2026’da imzalanmıştı. Kasım ayında gerçekleştirilen etkinlikle programın araştırma kapsamı ve hedefleri kamuoyuna açıklandı.
Yapay Zekânın Enerji İhtiyacı Araştırmanın Merkezinde
Yapay zekâ sistemlerinin geliştirilmesi ve kullanılması, büyük miktarda hesaplama kapasitesi gerektiriyor. Özellikle büyük dil modellerinin eğitimi ve milyonlarca kullanıcıya hizmet verecek şekilde çalıştırılması, güçlü işlemciler ve geniş veri merkezi altyapılarıyla gerçekleştiriliyor.
Bu sistemlerde elektrik tüketimi yalnızca işlemcilerin çalışmasından kaynaklanmıyor. Bellek, veri aktarımı, depolama ve soğutma sistemleri de toplam enerji ihtiyacına katkıda bulunuyor.
NTU ile Canaan’ın araştırması, yapay zekâ işlemlerinin enerji tüketimini yalnızca daha verimli çipler geliştirerek değil, yazılım ve donanımın birlikte yönetilmesi yoluyla azaltmayı amaçlıyor.
Projenin ilk araştırma alanı, enerji tüketimini önceden tahmin edebilen ve hesaplama kaynaklarını buna göre düzenleyebilen sistemlerin geliştirilmesi.
Araştırmacılar, işlem yoğunluğu, görevlerin önceliği ve elektrik şebekesindeki enerji kullanılabilirliği gibi değişkenleri dikkate alan yöntemler üzerinde çalışacak.
Örneğin acil olmayan bazı hesaplama görevlerinin, sistemin daha az yoğun olduğu veya uygun enerji kaynaklarının daha fazla kullanılabildiği zamanlara kaydırılması araştırılacak.
Böylece hesaplama kapasitesinin yalnızca işlem hızı açısından değil, enerji tüketimi açısından da yönetilmesi hedefleniyor.
Uç Yapay Zekâ: Veriler Buluta Gitmeden İşlenecek
Ortaklığın ikinci araştırma alanı, edge AI olarak adlandırılan uç yapay zekâ teknolojileri.
Geleneksel bulut tabanlı sistemlerde kameralar, sensörler ve diğer cihazlar tarafından toplanan veriler, işlenmek üzere uzak sunuculara gönderilebiliyor.
Uç yapay zekâ sistemlerinde ise verilerin tamamı veya bir bölümü, üretildikleri cihazlarda ya da bu cihazlara yakın yerel işlem birimlerinde analiz ediliyor.
NTU-Canaan projesi, bu yaklaşımı özellikle akıllı perakende uygulamalarında araştıracak.
Mağazalarda kullanılan kameralar ve sensörler, sürekli veri üretiyor. Bu verilerin tamamının merkezi sunuculara aktarılması, ağ kapasitesi üzerinde yük oluşturabiliyor.
Araştırmacılar, görüntü ve sensör verilerinin yerel olarak işlenmesini sağlayacak yapay zekâ yöntemleri geliştirecek.
Bu sistemlerde ham görüntülerin merkezi sunuculara gönderilmesi yerine, gerekli analizlerin cihaz üzerinde yapılması ve yalnızca ihtiyaç duyulan bilgilerin aktarılması amaçlanıyor.
Projenin veri koruma çalışmalarında Singapur’un Kişisel Verilerin Korunması Yasası (Personal Data Protection Act – PDPA) dikkate alınacak.
Ancak verilerin yerel olarak işlenmesi, tek başına kişisel veri güvenliğini garanti etmiyor. Sistemlerin veri saklama, erişim yetkileri ve güvenlik mekanizmalarının da uygun biçimde tasarlanması gerekiyor.
Bulut, Yerel Sunucu ve Cihazlar Birlikte Çalışacak
Araştırmanın üçüncü alanı, bulut sunucuları ile yerel cihazlar arasında hesaplama görevlerinin paylaşılması.
NTU ve Canaan, bu yaklaşımı cloud-edge-end collaborative inference olarak tanımlıyor.
Türkçede bulut, uç ve son cihaz arasında ortak yapay zekâ çıkarımı olarak ifade edilebilecek bu yöntem, yapay zekâ modellerinin farklı bölümlerinin farklı donanımlarda çalıştırılmasını kapsıyor.
Bir yapay zekâ uygulamasında bütün işlemlerin tek bir cihazda gerçekleştirilmesi her zaman mümkün olmayabiliyor. Özellikle sınırlı işlemci gücüne ve belleğe sahip cihazlar, büyük modelleri çalıştırmakta zorlanabiliyor.
Buna karşılık bütün işlemlerin uzak sunuculara gönderilmesi, ağ gecikmesine ve veri aktarım maliyetlerine neden olabiliyor.
NTU-Canaan araştırmacıları, bu iki yaklaşımı birleştiren sistemler geliştirecek.
Örneğin bir akıllı kamera, görüntü üzerinde ilk analizleri kendisi gerçekleştirebilir. Daha fazla hesaplama gerektiren işlemler mağazadaki yerel sunucuya, daha karmaşık görevler ise bulut altyapısına aktarılabilir.
Araştırmada hangi işlemlerin hangi donanımda gerçekleştirileceğini belirleyen algoritmalar ve iş yükü dağıtım yöntemleri incelenecek.
Dört Araştırma Alanı
| Araştırma alanı | Çalışmanın kapsamı |
|---|---|
| Enerji verimli bilgi işlem | Enerji tüketimi tahmini, dinamik kaynak yönetimi ve görev zamanlama |
| Veri gizliliğini koruyan uç yapay zekâ | Kamera ve sensör verilerinin yerel analizi, veri aktarımının azaltılması |
| Bulut-uç-cihaz ortak çalışması | Yapay zekâ modellerinin farklı donanımlara bölünmesi ve iş yükü dağıtımı |
| Eğitim ve müfredat geliştirme | Öğrenciler için yazılım geliştirme kitleri, laboratuvar uygulamaları ve ders içerikleri |
Canaan Donanım, NTU Akademik Araştırma Altyapısı Sağlayacak
Ortaklıkta üniversite ve şirketin görevleri farklı alanlarda yoğunlaşıyor.
Canaan, uygulamaya özel tümleşik devreler (ASIC), özel amaçlı hesaplama sistemleri ve donanım mühendisliği konusundaki deneyimini projeye aktaracak.
ASIC, belirli hesaplama görevlerini gerçekleştirmek için tasarlanan özel amaçlı çipleri ifade ediyor. Genel amaçlı işlemcilerden farklı olarak belirli iş yükleri için optimize edilebiliyor.
Canaan, araştırmacılara donanım platformları, bilgi işlem altyapısı, mühendislik desteği ve gerçek uygulama senaryoları sağlayacak.
NTU ise yapay zekâ, bilgisayar mühendisliği ve veri bilimi alanlarındaki araştırma kapasitesiyle projeye katılacak.
Üniversite, bilimsel çalışmaların yürütülmesi ve geliştirilen sistemlerin akademik test ortamlarında değerlendirilmesinden sorumlu olacak.
NTU’nun 7 Mayıs 2026 tarihli açıklamasına göre araştırma ekibine, üniversitenin Bilgisayar ve Veri Bilimi Fakültesinden Doç. Dr. Tianwei Zhang liderlik ediyor.
Zhang aynı zamanda Hesaplamalı Finans Teknolojileri Merkezinin yardımcı direktörlüğünü yürütüyor.
Dört Doktora Araştırmacısı Desteklenecek, 10 Yayın Hedefleniyor
Dört yıllık araştırma programının akademik hedefleri de açıklandı.
NTU ve Canaan, iş birliği kapsamında dört doktora araştırmacısını destekleyecek.
Program süresince yaklaşık 10 akademik makale yayımlanması ve dört teknik çalışma paketi raporu hazırlanması planlanıyor.
Araştırmaların yalnızca bilimsel yayınlarla sınırlı kalmaması hedefleniyor. Ortak ekip, endüstriyel ortamlarda kullanılabilecek işlevsel prototipler de geliştirecek.
Ticari kullanım potansiyeli taşıyan buluşlar için uygun görüldüğünde patent başvuruları yapılabilecek.
Bu hedefler, araştırma programının planlanan çıktıları arasında bulunuyor; henüz tamamlanmış çalışmalar veya elde edilmiş patentler olarak açıklanmadı.
Araştırma Sonuçları NTU’nun Derslerine Aktarılacak
Projenin dördüncü çalışma alanı, üniversite öğrencilerine yönelik eğitim materyallerinin geliştirilmesi.
Araştırma ekibi, uç yapay zekâ sistemlerinin geliştirilmesini ve test edilmesini sağlayacak yazılım geliştirme kitleri hazırlayacak.
Ayrıca çip mimarileri, donanım kısıtları ve yapay zekâ yazılımlarının farklı cihazlarda çalıştırılması konularında laboratuvar modülleri oluşturulacak.
Bu materyaller NTU’nun akademik müfredatına dahil edilecek.
Öğrencilerin yalnızca yapay zekâ algoritmalarını öğrenmesi değil, bu algoritmaların gerçek donanımlarda nasıl çalıştığını ve enerji tüketiminin sistem tasarımını nasıl etkilediğini uygulamalı olarak incelemesi amaçlanıyor.
NTU: Yapay Zekânın Çevresel Etkisini Yönetmek Küresel Bir Sorun
NTU’nun Sanayi İş Birliklerinden Sorumlu Başkan Yardımcısı Prof. Shirley Meng, ortaklığın tanıtımında yapay zekânın çevresel etkilerine dikkat çekti.
Meng, yapay zekânın farklı sektörlerde yaygınlaşmasıyla teknolojinin çevresel ayak izini yönetmenin küresel bir sorun hâline geldiğini belirtti.
Üniversitenin Canaan ile iş birliğinin bilimsel araştırmaları uygulanabilir endüstriyel çözümlere dönüştürme hedefiyle bağlantılı olduğunu söyledi.
Meng’e göre enerji verimli uç bilişim sistemlerinin birlikte geliştirilmesi ve ortak eğitim modüllerinin oluşturulması, Singapur’un sürdürülebilir dijital teknolojiler alanındaki çalışmalarına katkı sağlayacak.
Canaan’ın kurucusu, Yönetim Kurulu Başkanı ve CEO’su Nangeng Zhang ise yapay zekâ işlemlerinin merkezi veri merkezlerinden farklı fiziksel ortamlara yayılmasına dikkat çekti.
Zhang, enerji verimliliğinin yalnızca çiplerle ilgili olmadığını; yazılım, iş yüklerinin zamanlanması ve sistemlerin toplam enerji kullanımını da kapsadığını belirtti.
Canaan’ın mühendislik deneyimi ile NTU’nun akademik araştırmalarını bir araya getirerek daha verimli ve uyarlanabilir bilgi işlem sistemleri geliştirmeyi hedeflediklerini açıkladı.
Singapur’un Yeşil Veri Merkezi Politikalarıyla Bağlantılı
NTU-Canaan iş birliği, Singapur’un yapay zekâ ve dijital altyapı alanındaki ulusal politikalarıyla da ilişkilendiriliyor.
Singapur, yapay zekâ araştırmalarını ve teknoloji şirketlerinin yapay zekâ kullanımını desteklerken veri merkezlerinin enerji tüketimini azaltmaya yönelik çalışmalar yürütüyor.
Ülkenin Green Data Centre Roadmap adlı yol haritası, veri merkezi kapasitesinin enerji verimliliği ve çevresel sürdürülebilirlik koşullarıyla birlikte geliştirilmesini amaçlıyor.
NTU’nun açıklamasında ayrıca Singapur’un SS 715:2025 standardına atıfta bulunuluyor.
Bu standart, dijital tesisler ve bilgi teknolojileri ekipmanlarında enerji verimliliğinin geliştirilmesine yönelik ulusal çalışmaların bir parçası.
NTU-Canaan projesinde araştırılacak düşük güç tüketimli bilgi işlem sistemleri ve dağıtık yapay zekâ yöntemleri, bu politika alanlarıyla doğrudan ilişkili.
Ancak ortaklığın belirli bir enerji tasarrufu oranı veya karbon emisyonu azaltım hedefi henüz açıklanmadı.
Dört yıllık programda geliştirilecek prototiplerin enerji tüketimi, işlem performansı ve veri aktarım gereksinimleri, teknolojilerin endüstriyel kullanım potansiyelinin değerlendirilmesinde kullanılabilecek.



























