UC Berkeley araştırmacıları, derin uykuda beyin boyunca ilerleyen yavaş dalgaların yaşla birlikte parçalandığını; bu bozulmanın tau proteini düzeyi ve epizodik bellek performansıyla ilişkili olduğunu bildirdi. Bulgular önemli bir biyolojik bağlantıya işaret ediyor, ancak neden-sonuç ilişkisini kanıtlamıyor.
Nature Neuroscience’da yayımlanan UC Berkeley öncülüğündeki çalışma, onarıcı uykunun temel özelliklerinden biri olan yavaş dalgaların yaşlı beyinde nasıl değiştiğini inceledi. Genç yetişkinlerde bu elektriksel dalgalar frontal korteks boyunca kümeler halinde ve yaklaşık bir el genişliğinde yol alırken, 60’lı ve 70’li yaşlardaki katılımcılarda daha kısa mesafeli ve tekil hale geldi. Araştırmacılar bu kopuk örüntüyü, eşgüdümünü kaybetmiş ‘yalnız dalgalar’ olarak nitelendiriyor.
Ekip, uyku sırasındaki EEG kayıtlarını pozitron emisyon tomografisiyle ölçülen tau düzeyleri ve sözcük çiftlerini hatırlamaya dayalı bellek testleriyle karşılaştırdı. Frontal kortekste daha fazla tau bulunan yaşlı yetişkinlerde yavaş dalgaların birlikte ilerleme düzeni daha fazla bozulmuş, bellek performansı da daha düşük çıkmıştı. Katılımcıların bir bölümünü yıllar içinde izleyen analiz, tau artışıyla dalga koordinasyonu ve bellekteki kötüleşmenin birlikte seyrettiğini gösterdi.
Ayrı bir grupta beyin-omurilik sıvısındaki tau/amyloid oranının da tekil yavaş dalgalarla ilişkili bulunması, bulgunun farklı bir biyobelirteç yöntemiyle desteklenmesini sağladı. Yavaş dalgaların beyin bölgeleri arasında bilgi aktarımı ve belleğin pekiştirilmesinde görev aldığı düşünüldüğünden, seyahat düzenindeki bozulma bilişsel gerilemeyi açıklayabilecek mekanizmalardan biri olabilir.
Ancak çalışma bir teşhis testi sunmuyor. İncelenen yaşlı katılımcılarda Alzheimer hastalığı tanısı yoktu; ölçülen değişimler normal yaşlanma aralığındaki, klinik belirti öncesi süreçlerle ilişkiliydi. Ayrıca tau birikiminin uykuyu bozduğu, bozuk uykunun tauyu artırdığı ya da iki yönlü bir döngü bulunduğu bu verilerle kesinleştirilemiyor. Sonraki çalışmaların daha büyük örneklemlerle nedenselliği ve uyku müdahalelerinin tau birikimini veya bellek kaybını değiştirip değiştirmediğini sınaması gerekiyor.
