Bono Nedir?

Bizim bildiğimiz anlamıyla senettir . Üzerinde yazılı olan bir miktar borcun alacaklıya belirtilen süre zarfında ödenmesidir .  Bonolar ticari belgelerdir ve bir diğer ismi ‘’Emre Muharrer Senet ‘’ tir . Bonoların süresi 1 ila 12 ay arasındadır. Bonolarda iki taraf bulunur ;

Bir taraf ‘’ Alacaklı ‘’ yani ‘’ Lehtar ‘’ : Bu kişi bono bedelini tahsil edecek kişidir .

Diğer taraf ‘’ Borçlu ‘’ yani ‘’ Muhattap ‘’ : Bu kişi ise bono bedelini ödeyecek kişidir .

Bonoların en önemli özelliklerinden biri cümlelerin doğru kullanımıdır . Bonolarda cümle ‘’ ödeyiniz ‘’ şeklinde değil ‘’ ödeyeceğim ‘’ şeklinde biter . Bu yönden bakınca bono bir ödeme vaadidir. Borçlu olan kişinin nakit parası olmaması durumunda alacaklı kişiye faiziyle imzaladığı vadesi geldiğinde de ödemesi gerektiği kağıttır parçasıdır. Örneğin Ö kişisinin satacağı bir malı vardır, Y kişisininde bu mala ihtiyacı vardır fakat nakit parası yoktur. Y kişisi malı alır ve Z kişisi karşılığında Y kişisine bono imzalatır. Vakti geldiğinde de Y kişisi borcunu öder.

BONOLAR NASIL TAHSİL EDİLİR ?

Bonolar iki şekilde tahsil edilebilir ,

1. Borcun vadesi geldiği zaman lehtar (alacaklı), borçluya  (muhattap )  giderek borcunu tahsil eder ve senedini verir.
2. Lehtar yani alacaklı kişi borcun vadesinin dolmasını beklemeden bir bankaya giderek senedi iskonto ettirir ve bedelini bankadan alır. Borcun vadesi geldiğinde ise muhattap olan kişi bankaya giderek borcunu öder. Senedin iskontosu durumunda muhattabın herhangi bir kazancı ya da kaybı yoktur, fakat lehtar ve banka kazançlı olur çünkü lehtar parasını beklemeden almış olur, banka ise senet üzerinden iskonto kazanır ve karlı duruma geçmiş olur.

TTK ‘ nın  776. Maddesine göre Bonoda Bulunması Zorunlu Unsurlar Nelerdir ?

Bir bononun geçerli ve usulüne uygun sayılabilmesi için  bazı unsurlara ihtiyaç vardır, bu unsurlar şunlardır ;

• “Bono” veya “Emre yazılı senet” ibaresi
• Belirli bir meblağı kayıtsız şartsız ödeme vaadi
• Lehtarın adı-soyadı
• Düzenleme tarihi
• Düzenleyenin imzası
• Düzenleme yeri
• Ödeme yeri

BONO TÜRLERİ NELERDİR ?

Bonolar basıldığı yerler ve kullanım amaçları açısından 4 ana başlık altında toplanabilir.

1. Hazine Bonosu : En az riske sahip bonodur. Devlet güvencesi altındadır. Türkiye Cumhuriyeti Hazinesi tarafından çıkarılan ve süresi bir yıldan az olan kısa vadeli borç senetleridir. Türk lirası veya döviz cinsinden olan devlet iç borçlanma senetleridir. (DİBS) Hazine bonosu vade tarihine kadar elde tutulursa, anapara ve faizin geri ödenmesi garantisine sahiptir.

2. Altın, Gümüş ve Platin Bonoları : İstanbul Altın Borsası üyesi bankalar ile kıymetli maden aracı kurumların aralarında aralarında anlaşarak maden cinsinden ihraç ettiği bonolardır. Süresi 60 günden az 360 günden fazla olamaz. Bu tip bonolar, iskontolu ya da iskontosuz şekilde satılabilen menkul kıymetler kapsamında yer almaktadır. Altın , gümüş , ve platin bonoları halka arz edilmek zorundadır ve iskonto bazlıdır. Yapılacak olan iskontolar yıllık olarak hesaplanır. Satışın yapılacağı ve ve süresi ihraççı tarafından duyurulur. Ödeme Türk Lirası , döviz ve kıymetli maden olarak yapılabilmektedir. Satış sırasında fiziki teslim şartı varsa aracı kuruluş bu teslimatı yapabilir.

3.Banka Bonoları : Genellikle kalkınma ve yatırım bankalarının borçlu sıfatıyla oluşturduğu bonolardır. Kabaca iki adımda işlem görür. İlk olarak Sermaye Piyasa Kurulu tarafından kayda alınır. Ardından da ihraç edilerek iskonto esaslarına göre satılır. Genel anlamıyla Hazine bonosuyla benzerlik gösterir . Aradaki tek fark banka bonolarında ihraççı olan kurumun banka olmasıdır. Süresi en fazla 12 ayla sınırlandırılmakadır. Banka bonolarında iskonto yapmak istediğiniz zaman bunu bankalar yıllık oran şeklinde hesaplarlar. Bu bonoların satışları elbetteki bankalar tarafından duyurulmaktadır. Burda dikkat etmemiz gereken nokta tabiki de faiz oranlarıdır. Amaç bankanın kar etmesi değildir elbette, kendinizi en karlı çıkaracak şekilde en doğru bankayla anlaşma yapmalısınız ki yatırımınızın anlamı olsun. Yoksa hiçbir banka bizden fakir değil  : )

4.Finansman Bonosu : Geri ödeme süresi en fazla 9 ay olan ve özel şirketler tarafından çıkarılan bonolardır. Özel şirketlerin bu tür bono çıkartmalarının sebebi finansal gelir sağlama amacıdır.  Kazanç sağlamak isteyen yatırımcılara finansman olurlar, hem kendileri şirketlerine katkıda bulunurlar hem de yatırımcı bu işten kar elde etmiş olur. Tabi unutmamak gerekir ki finansman bonoları Hazine Bonoları kadar güvenli değildir, bu yüzden yatırım yapacağınız şirketi dikkatli seçmelisiniz iyice araştırmalısnız. Yoksa sonuçları çok ağır olabilir. Aman diyelim ! : )