Gazze’deki en önemli yükseköğretim kurumlarından biri olan Gazze İslam Üniversitesi, İsrail’in yürüttüğü soykırım savaşının yol açtığı büyük yıkıma rağmen öğrencilerin eğitimlerini sürdürebilmesi için yeniden ayağa kalkmaya çalışıyor. Al Jazeera’nın haberine göre üniversite yönetimi, akademisyenler ve öğrenciler; zarar gören kampüsler, kullanılamaz hâle gelen laboratuvarlar ve ciddi altyapı eksiklikleri arasında eğitimin tamamen kesintiye uğramaması için alternatif yöntemler geliştiriyor.
Üniversitenin bilimsel altyapısı ağır hasar gördü
Savaş öncesinde Gazze’nin önde gelen üniversitelerinden biri olarak gösterilen Gazze İslam Üniversitesi; özellikle tıp, sağlık bilimleri ve mühendislik gibi uygulamalı eğitimin önemli olduğu alanlarda güçlü bir akademik altyapıya sahipti.
Öğrenciler laboratuvarlarda tıbbi cihazlarla çalışıyor, numuneler üzerinde incelemeler gerçekleştiriyor ve sınıflarda öğrendikleri teorik bilgileri uygulama imkânı buluyordu. Ancak Ekim 2023’te başlayan İsrail saldırılarının ve soykırımının ardından üniversitenin akademik binalarının, laboratuvarlarının ve eğitim ekipmanlarının önemli bir bölümü kullanılamaz hâle geldi.
Üniversitenin laboratuvar koordinatörü Yassin al-Nounou, savaş başlamadan yalnızca birkaç gün önce sağlık bilimleri eğitiminde kullanılmak üzere yeni anatomi modelleri ve eğitim iskeletlerinin üniversiteye ulaştığını belirtti. Öğrencileri gerçek çalışma ortamlarına hazırlaması planlanan bu ekipmanlar, bombardımanların başlamasıyla birlikte kullanılamadan kaybedildi.
19 eğitim binası yıkıldı
Haberde paylaşılan verilere göre üniversiteye ait 19 eğitim binası yıkılırken yaklaşık 500 derslik, 200 bilimsel laboratuvar ve 75 bilgisayar laboratuvarı da ağır hasar gördü.
Üniversitenin merkez kütüphanesinde bulunan 240 binden fazla kitap, akademik yayın, referans kaynağı ve tez de savaş sırasında kaybedildi. Üniversitenin yaklaşık 50 yılda oluşturduğu bilimsel cihaz, laboratuvar malzemesi ve akademik kaynak birikiminin büyük ölçüde yok olduğu bildirildi.
Gazze İslam Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dekanı Abdulraouf Ali al-Manama, son üç yılı üniversite tarihinin en büyük felaketlerinden biri olarak nitelendirdi. Al-Manama, akademik binaların yanı sıra araştırma laboratuvarlarının, kütüphanelerin ve eğitim kliniklerinin de büyük ölçüde zarar gördüğünü söyledi.
Gazze’de yaşanan kitlesel yerinden edilme nedeniyle üniversitenin ayakta kalan bazı binaları da geçici barınma alanlarına dönüştürüldü. Uygun dersliklerin yetersizliği, sürekli yaşanan elektrik ve internet kesintileri ile öğrenciler ve çalışanlar üzerindeki psikolojik baskı, eğitimin yeniden düzenli biçimde yürütülmesini daha da güçleştiriyor.
Uygulamalı eğitim teorik derslere dönüştü
Filistin Eğitim ve Yükseköğretim Bakanlığı ile UNESCO’nun yaptığı değerlendirmelere göre Gazze’deki yükseköğretim kurumlarının büyük bölümü 2023’ten bu yana ciddi hasar gördü. Yüzlerce uzmanlık laboratuvarı ve akademik tesis çalışma kapasitesini kaybetti.
Bu durumdan en fazla etkilenen alanların başında tıp ve sağlık bilimleri geliyor. Laboratuvarların kullanılamaması nedeniyle öğrencilerin numune incelemesi, test gerçekleştirmesi, tıbbi cihazları tanıması ve sonuçları analiz etmesi gereken birçok ders artık yalnızca teorik olarak verilebiliyor.
Üniversite yönetimi, bu eksikliği kısmen giderebilmek amacıyla tıbbi mikrobiyoloji, biyokimya, hematoloji, moleküler tanı, tıbbi optik ve fizik tedavi gibi alanlarda dijital simülasyonlardan ve önceden kaydedilmiş deney videolarından yararlanıyor. Ancak akademisyenler bu yöntemlerin gerçek laboratuvar çalışmalarının yerini tutamayacağını belirtiyor.
Dersler hastane koridorlarına taşındı
Tıp öğrencisi Deema Muhaisen, üniversitenin tıp fakültesinin 9 Aralık 2023’te yıkılmasının ardından sabit bir eğitim alanının kalmadığını ve derslerin önemli bir bölümünün hastanelere taşındığını anlattı.
Muhaisen, öğrencilerin bazı dersleri hastane koridorlarında, hasta odalarının arasında ve doktorların çevresinde toplanarak takip etmek zorunda kaldığını söyledi. Hastanelerin yaralılarla dolu olması ve doktorların önceliğinin hastaları tedavi etmek olması nedeniyle öğrencilerin düzenli klinik eğitim alma imkânı da ciddi ölçüde azaldı.
Pratik eğitimdeki eksikliği gidermek isteyen Muhaisen, yaklaşık iki yıl boyunca Gazze’nin kuzey ve güneyindeki farklı hastanelerde acil servislerde, yara bakım birimlerinde ve cerrahi bölümlerde gönüllü olarak çalıştı. Başlangıçta basit görevler üstlenen Muhaisen, sağlık personeline duyulan ihtiyacın artmasıyla ameliyathanelerde doktorlara yardımcı olmaya ve ameliyat sonrası hastaların takibini yapmaya başladı.
Öğrenciler cihazları görmeden mezun olma endişesi taşıyor
Laboratuvar koordinatörü Yassin al-Nounou, öğrencilerin teorik bilgiler ile gerçek çalışma ortamları arasındaki bağlantıyı kurmakta zorlandığını belirtti.
Savaş öncesinde öğrencilerin tıbbi cihazları ayrıntılı biçimde incelediğini, nasıl çalıştığını öğrendiğini ve cihazları doğrudan kullanabildiğini söyleyen al-Nounou, günümüzde birçok öğrencinin eğitimini aldığı cihazı hiç görmeden mezun olma endişesi taşıdığını ifade etti.
Üniversite, bu açığı azaltabilmek amacıyla hastaneler, sağlık merkezleri ve yerel kuruluşlarla iş birliği yapıyor. Öğrencilerin teorik derslerde öğrendikleri bilgileri gerçek çalışma ortamlarında uygulayabilmesi için saha eğitimi imkânları oluşturulmaya çalışılıyor.
Gazze genelinde beş eğitim merkezi kuruldu
Gazze İslam Üniversitesi, ana kampüsteki ağır yıkıma rağmen yüz yüze eğitimi kademeli olarak yeniden başlatmayı hedefliyor. Ancak kampüste kullanılabilecek bina sayısının sınırlı olması ve ayakta kalan yapıların bir bölümünde yerinden edilmiş Filistinlilerin barınması, bu süreci zorlaştırıyor.
Üniversite yönetimi, öğrencilerin tehlikeli ve uzun yolculuklar yapmak zorunda kalmaması için Gazze Şeridi’nin farklı bölgelerinde beş şube ve eğitim tesisi oluşturdu. Böylece Gazze’nin farklı noktalarına dağılmış öğrencilerin ana kampüse gitmeden eğitimlerine devam edebilmesi amaçlanıyor.
Çevrim içi eğitim, sanal laboratuvar uygulamaları, kaydedilmiş deneyler ve hastanelerde gerçekleştirilen saha çalışmaları da geçici eğitim sisteminin önemli parçaları hâline geldi.
Yeniden yapılanma yalnızca bina inşa etmek anlamına gelmiyor
Üniversite yetkililerine göre Gazze İslam Üniversitesi’nin yeniden ayağa kaldırılması, yalnızca hasarlı binaların onarılmasıyla mümkün değil. Laboratuvarların, bilimsel cihazların, eğitim materyallerinin ve uygulamalı eğitim sisteminin bütünüyle yeniden kurulması gerekiyor.
Üniversitenin yeni analiz cihazlarına, mikroskoplara, laboratuvar inkübatörlerine, sterilizasyon cihazlarına, ölçüm araçlarına, özel bilgisayarlara, kimyasal maddelere ve laboratuvar reaktiflerine ihtiyaç duyduğu belirtiliyor.
Gazze’ye tıbbi cihaz, inşaat malzemesi ve yedek parça girişinde yaşanan güçlükler ise yeniden yapılanmanın önündeki en büyük engeller arasında bulunuyor. Gerekli finansmanın sağlanamaması ve ekipmanların bölgeye ulaştırılamaması nedeniyle birçok yeniden yapılanma planı henüz uygulama aşamasına geçemedi.
Bütün zorluklara rağmen üniversite yönetimi, Gazze’deki öğrencilerin eğitimini sürdürebilme hedefinden vazgeçmiş değil. Üniversite mezunlarının, savaşın ardından Gazze’nin sağlık, mühendislik, eğitim ve altyapı sistemlerinin yeniden kurulmasında kritik bir rol üstleneceği değerlendiriliyor.
Tıp öğrencisi Deema Muhaisen, eğitimin yeniden kurulmasının Gazze’nin geleceği açısından taşıdığı önemi şu sözlerle özetliyor:
“Bugün eğitime yatırım yapmak, toparlanmaya yatırım yapmaktır. Çünkü insanı yeniden inşa etmek, taşları yeniden inşa etmekten daha az önemli değildir.”
Kaynak: Al Jazeera – Lina Ghassan Abu Zayed
