Hepimizin bildiği ve günlük hayatta sıkça kullandığı bir araç hakkında bilgi edinelim. Öyle ki para hayatımızda önemli bir rol oynamaktadır , hatta adına şarkılar yazılmış nadir varlıklardandır .Kısaca paranın tanımını yapmak gerekirse para sözcüğü dilimize Farsça’dan “Pâre” kelimesinden geçmiştir.
TDK’nın tanımına göre para: “Devletçe bastırılan, üzerinde değeri yazılı kâğıt veya metalden ödeme aracı, nakit.“. Bu tanımı genişletecek olursak mal veya hizmet alırken ödeme aracı, değişim aracı olarak kullanılmakta olan kağıt veya madeni varlık.
Bir parayı para yapan temel özelliler:
- Taşınabilir olması
- Dayanıklı olması
- Bölünebilir olması
- Belirli bir standardizasyona sahip olması
- Taklit edilememesi
- Genel kabul görmesi gerekiyor.
Paranın sahip olduğu bazı fonksiyonları ise şunlardır:
- Değişim aracı
- Hesap birimi
- Değer saklama aracı gibi fonksiyonları vardır.
Değişim Aracı Olma Fonksiyonu: Satın alınan mal ve hizmetlerin bedelinin ödenmesinde paranın değişim aracı olarak kullanılmasıdır.
Hesap Birimi Olma Fonksiyonu: Paranın ekonomideki değeri ölçmek amacıyla kullanılmasıdır.
Değer Saklama Aracı Fonksiyonu: Para , gelir elde edilmesinden harcanana kadar zaman içinde satın alma gücünün korunması amacıyla kullanılır para.
Bana göre paranın kabul görmesi ve tüm dünya üzerinde kullanılmasını sağlayan en temel özelliği ise hesap birimi fonksiyonudur çünkü: hesap yaparken büyük bir kolaylık sağlıyor mesela paranın henüz kabul görmediği bir adada yaşadığınızı ve sahip olduğunuz 1 kg yün ile 1 kg patatesi takas etmek istediğinizi farz edelim ama ortada bir sorun var 1 kg patates ile 1 kg yünün değeri aynı mı? Ortada para olmayınca tam olarak karşılıklı değer değişimini sağlayamıyoruz paranın hesap birimi fonksiyonunun sağladığı kolaylıkla değişim yapacağımız malların değerinin belirlenmesinde kolaylık sağlayarak ekonominin gelişmesine de katkı sağlamış oluyor.
Para , Mal Para ve İtibari Para olmak üzere iki farklı türü vardır.
Mal Para: Değerli madenlerden veya diğer metallerden oluşan para sistemine denmektedir.
İtibari Para: Altın veya başka bir emtiyaya bağlı olmayan ve ilgili devlet tarafından desteklenip ve basılan paralara denir.
Mal para sistemi içerisinde yer alan kağıt paralar ilk defa Çin’de kullanılmaya başlanmıştır, madeni paranın ilk defa basımının ve kullanılmaya başlandığı yer ise Anadolu’daki Lidyalılar tarafından olduğu bilinmektedir.
Çoğu para değerinin kendine özel yazı işareti ve kısaltması vardır .Bazı para birimlerinin sembolleri ve kısaltmaları aşağıda gösterildiği gibidir:
- £, Paund için
- $, Amerikan Doları
- ¥, Yen ve Yuan için
- €, Euro için
- ₺, Türk lirası için
Merkez bankaları, ülkelerin para politikalarından sorumlu kurumlardır. Türkiye’de para politikalarından sorumlu kurum ise Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’dır. Günlük hayatımızda önemli bir yer olan para ile küçük bir parayı tanıma yolculuğuna çıkmış olduk umarım faydalı olmuştur.
Kaynakça:
- https://www.halkbank.com.tr/tr/blog/finans/paranin-tarihi.html
- https://www.darphane.gov.tr/paranin-tarihi
- https://tr.wikipedia.org/wiki/Para#Tarih%C3%A7e
- Murat Yayınları İktisat Konu Anlatımı Kitabı (2020 Basım)
- https://www.btcturk.com/bilgi-platformu/itibari-para-nedir/
- https://www.tcmb.gov.tr/wps/wcm/connect/e6ccf55f-b2ac-4153-8d5a-c7ba61afa053/TCMB+TK+BASKI+WEB.pdf?MOD=AJPERES
