Uzay 2016’da Karşımıza Neler Çıkardı?

GEZEGEN DOKUZ

Geçtiğimiz yıllarda Neptün’den daha uzak gökcisimlerinin yörüngeleri ile ilgili verilerin açıklanabilmesi için Güneş Sistemi’nin dış kısımlarında bir gezegen olması gerektiği öne sürülmüştü. Ocak 2016’da Konstantin Batygin ve Michael E. Brown böyle bir gezegenin yörüngesinin muhtemel özelliklerini açıkladı. Yayvan elips biçimli bir yörüngeye sahip

gezegenin Güneş’in etrafında bir kez dönmesi tahminen 15.000 yıl sürüyor. Günberi ( Güneş’e en yakın) ve günöte ( Güneş’e en uzak) konumlarındayken Güneş ile arasındaki mesafe sırasıyla 200 AU ve 1200 AU (1 AU Dünya ile Güneş arasındaki ortalama mesafedir) olan gezegenin kütlesinin Dünya’nınkinin 10 katı, çapının ise Dünya’nınkinin 2-4 katı kadar olduğu hesaplanıyor. Günberi konumunun Orion ve Taurus takımyıldızları yönünde, günöte konumunun ise Serpens, Ophiuchus ve Libra takımyıldızları yönünde olduğu tahmin edilen Gezegen Dokuz henüz gözlemlenemedi. Ancak pek çok gökbilimci böyle bir gezegenin gerçekten de var olduğunu düşünüyor ve düşüncelerini gözlemlerle doğrulamak için çalışmalar yapıyor.

EN UZAK GÖKADA

Hubble Uzay Teleskobu ile yapılan gözlemler sırasında bilinen en uzak gökada keşfedildi.

Işık sonlu bir hızla yol aldığı için uzayda ne kadar uzağa bakarsanız zamanda o kadar uzağı görürsünüz. GN-z11 adı verilen gökada o kadar uzak ki evren sadece 400 milyon yaşında olduğu zamanki haliyle görülüyor. Araştırmacılar gözlemledikleri gökadanın uzaklığını gökadadan bize ulaşan ışıktaki kırmızıya kayma miktarını ölçerek tahmin etmiş. Daha önceleri bilinen en uzak gökadanın ışığının kırmızıya kayma oranı 8,68’di ve bu 13,2 milyar yıl öncesine ait olduğu anlamına geliyordu. GN-z11’den gelen ışığın kırmızıya kayma oranı ise 11,1. Bu değer GN-z11’in ışığının 13,4 milyar yıl öncesinden gelerek bize ulaştığı anlamına geliyor. Ursa Major Takımyıldızı yönünde bulunan gökadanın kütlesi Samanyolu’nunkinin yirmi beşte biri kadar. Içindeki yıldızların toplam kütlesi ise gökadanın kütlesinin %1’i kadar. İlk yıldızlar oluşmaya başladıktan sadece 200 -300 milyon yıl sonra bu büyüklükte bir gökadanın oluşması gökbilimciler tarafından heyecan verici bulunuyor.

YAKINLARIMIZDA BİR ÖTEGEZEGEN

Gökbilimciler Proxima Centauri yıldızının etrafında dönen bir ötegezegen keşfetti. Proxima Centauri, Erboğa Takımyıldızı bölgesinde bulunan kırmızı cüce türü bir yıldızdır. Yaklaşık 4,24 ışık yılı uzaklıktaki bu yıldız 1915’te keşfedilmişti. Çıplak gözle görülemeyecek kadar sönük olmasına rağmen bilinen yıldızlar arasında Güneş’e en yakın olandır. Proxima Centauri’nin etrafında dönen ötegezegen, büyüklük bakımından Dünya’ya benziyor ve yüzeyinde sıvı su bulunma ihtimali var.