Ekonomiye Genel Bakış -4

Türkiye ekonomisinin sürdürülebilir ve istikrarlı büyümesi için yatırımlarda ve bilhassa özel sektör kanalından sanayi yatırımlarında büyüme gerekiyor. Genel resim son yıllarda yatırımların büyümediğini hatta özel sektör yatırımlarının gerilediğini gösteriyor.

2008 sonunda başlayan küresel kriz döneminde hızla düşen yatırım büyüme hızı, 2010-2011 döneminde yaptığı sıçramanın ardından yaklaşık 4 yıldır yerinde sayıyor. Durağan giden bu performansın nedenleri küresel konjonktür, çevre ülkelerdeki sorunlar, büyümede yavaşlama olabilir. Fakat, yatırımlar büyümedikçe güvenli bir büyümeden söz edilmesi mümkün değil.

1

1998’de yapılan yatırımlar 100 kabul edilirse 2015 sonuna kadar birikimli olarak yüzde 90’lık bir yatırım büyümesi olduğu görülecektir. «2012’de yürürlüğe giren yeni teşvik sistemi işe yaramadı» mı; yoksa «bu teşvik sistemi olmasaydı daha olumsuz bir sonuç görürdük» mü doğru tespit?

 

Mal dış ticareti – Genel

  • 2015 yılı Ocak-Ekim döneminde ihracat, bir önceki yılın aynı dönemine göre, %8,2 azalarak 120,5 milyar dolar oldu.
  • İthalat ise ihracattan daha hızlı daralarak 173,2 milyar dolara geriledi. Bu dönemde dış ticaret açığı ise %22,2 azalarak 52,7 milyar dolara geriledi.
  • Dış ticaret açığının gerilemesine paralel olarak ihracatın ithalatı karşılama oranı, geçen yılın aynı dönemine göre 3,6 puan artarak %69,6’ya ulaştı.
  • 2015’i ihracatta 143 milyar doların biraz üzerinde tamamlayacağız. Bu, 2014’e göre 14 milyar dolarlık gerileme anlamına geliyor.
  • İthalatımız ise 34 milyar dolar gerileme ile 208 milyar dolar civarına inecek.

2

Azalan sadece Türkiye’nin dış ticareti değil, görüldüğü gibi tüm dünyanın dış ticareti. 2015 genelinde ihracatı;

  • Euro/dolar’daki gerileme 13 milyar dolar
  • Ham madde fiyatlarındaki gerileme 6,5 milyar dolar
  • Komşu ülkelerdeki sorunlar 4 milyar dolar civarında aşağı çekti.

 

Mal grupları bazında ihracat

 

Dış ticarette malların en yaygın ayrımı ikili kodlarla yapılan fasıllara ayrımdır. Fasıllar 1-99 arasında gruplanır. (77 ve 98 boş) Yandaki tabloda ihracatımızda büyüklüklerine göre ilk 10 fasılda 2015-10 aylık gelişmeler görünüyor.

3

 

2015 yılında; ihracatta hemen hemen tüm fasıllarda düşüş yaşanırken, en çok ihracatını yaptığımız altın hariç ilk 5 fasılda sadece yaş (yenilen) meyve ihracatında artış görüldü.

 

Bu ilk 5 fasıl içinde ihracatı oransal olarak en çok gerileyen fasıl %14,3 ile elektrikli makina ve cihazlar oldu. 2015 yılında en çok ihracatını yaptığımız motorlu kara taşıtları faslında ise ihracatımız %3,2 geriledi.

 

2015 yılında altın hariç en çok ihracatını yaptığımız ilk 5 fasıl toplam ihracatın %35,7’sini oluştururken, bu 5 faslın ortalama ihracat düşüşü %7,6 oldu.

 

Dış ticarette ilk 5

Türkiye’nin 2015 yılında AB ülkelerine olan ihracatı euro bazında %10 civarında artış gösterdi. Fakat parite etkisi sebebiyle dolar bazında ihracatı geriledi. Türkiye’nin 2015’te ihracatı Almanya’ya %11,3, İtalya’ya %3,4, Fransa’ya %9,4 daraldı. Irak’a ihracatımız %22 daralırken, petrol fiyatlarının düşmesinin ciddi anlamda etkilediği Rusya’ya ihracatımız %39 daraldı.

 

En çok ihracat yaptığımız ilk 10 ülke arasında sadece İngiltere, ABD ve İsviçre’ye ihracatımız artarken, İngiltere ve İsviçre’ye ihracat artışımızın sebebi altın ihracatının bu ülkelere yapılması olabilir.

4

 

 

Euro/dolar paritesindeki azalmanın ihracatımızı düşürecek etkisi olduğu kadar ithalatımızı da ciddi anlamda düşürecek etkisi var. 2015’te ithalatımız Almanya’dan %4,8 ve İtalya’dan %11,7 azaldı. Rusya’dan yapmış olduğumuz ithalatın büyük çoğunluğunu petrol ve doğalgaz oluşturuyor.

2015’te petrol fiyatlarındaki gerilemeye paralel olarak bu ülkeden ithalatımız %19,5 daraldı. Değer bazında ise Rusya’dan ithalatımız yaklaşık 5 milyar dolar geriledi. En fazla ithalat yaptığımız ilk 5 ülke toplam ithalatın yaklaşık 5’te 2’sini oluştururken, bu ülkelerin ithalat toplamı 2014’e göre %9,3 geriledi.

5

Türkiye’nin 2015 yılında yapmış olduğu ithalatta ilk 5 sırada yer alan ülkelerin hepsinde azalma var.

 

Kaynak: KPMG Bakış