Tek boynuzlu sembolik at olan unicorn, girişim dünyasında önemli bir anlam taşıyor, biliyor muydunuz ?
Amerikalı ünlü yatırımcı Aileen Lee tarafından girişim dünyasına kazandırılan unicorn girişim tanımı 1 milyar doları aşan şirketler için kullanılmaktadır. Eğer girişim şirketinin 1 milyar dolar ve üzeri değeri varsa o şirket unicorn girişim olmaktadır.
Unicorn
Girişimlerin Fark Yaratan Özellikleri
Dijital reklamcılık, küresel düzeyde satış ve reklam olanakları
unicorn girişiminin belirleyici özelliklerindendir.
Yıkıcı
İnovasyon: Unicorn girişimlerinin çoğu ait oldukları endüstriyi
bozmuşlardır. Airbnb’nin paylaşım ekonomisinden yararlanması, Snapchat’in sosyal
networking alanını bozması, Uber’in taksi çağırma şeklini değiştirmesi örnek
olarak gösterilebilir.
Tüketici Odaklı: Unicorn girişimlerinin çoğu işletmeden tüketiciye modelindedir ve oluşan ürün ve uygulamaları tüketiciler için daha kolay ve uygun fiyatlı hale getirmeye odaklanmıştır. Örnek vermek gerekirse Spotify dünya müziğini dinlemeyi kolaylaştırırken, Instacart ise bir dokunuşla yiyecek sipariş etmenizi sağlar.
Dünyadaki
Unicorn Şirketler
Unicorn şirketler listesine bakıldığında ilk sıralarda Çin
görünüyor. Bu açıdan hem Amerika hem de Çin’in unicorn şirketlerde başı çektiği
söylenebilir. Ant Financial, Bytedance, Didi, Xiaomi, Alibaba, Lufax, Çin
kökenli firmalarda ilk onda yer alan firmalardır. Amerika kökenli firmalardan
bazıları ise Uber, Facebook, Airbnb olarak sıralanabilir. Sayı her geçen gün
değişse de ülkelerin sıralaması pek değişmiyor. Sıralama ise Çin, Amerika
İngiltere, Hindistan, İsrail, Almanya, Endonezya, Japonya, Fransa, Filipinler
ve Avustralya olarak ilerlemektedir.
Unicorn
Girişimde Çin Damgası
1970’lerden itibaren sürdürdüğü dışa açılma ve reform süreciyle birlikte gelişme trendi yakalayan Çin Halk Cumhuriyeti, devlet destekli firmaları ile unicorn girişim listesinin zirvesine damga vurmuştur. Çin’in sıra dışı üstünlüğü 305 firmalık listenin tamamında sürüyor. Buna göre, 305 unicorn firmadan 129’u Çin kökenli firmalardır.
ABD’nin
Unicorn Girişimleri
Dünyanın en büyük ekonomisine sahip Amerika Birleşik Devletleri, güncel unicorn girişim listesinde ikinci sıraya düşmüş olarak gözükmektedir. Bu durum bazı unicorn girişimlerin değer kaybederek listeden çıkması ve diğer ülkelerden çok sayıda girişimin listeye girmesinin etkisi olarak değerlendirilebilir. En yüksek değere sahip ABD’li unicorn girişimler arasında başı 72 milyar dolar ile ulaşım uygulaması Uber uygulamasıdır. Bir diğer ABD’li unicorn girişim ise herkesin bir dönem kullandığı ve kullanılmaya devam eden sosyal paylaşım uygulaması olan Facebook uygulamasıdır.
Unicorn
şirketlerin çoğunun Çin ve ABD kökenli olma sebebi;
Küresel düzeyde getirisi olan büyük girişimlerin neden bu iki ülkede çok fazla olduğu ayrıca ele alınması gereken bir konudur. Bu durumun farklı birçok yönü bulunmaktadır.
Nüfus faktörüne göre değerlendirme yapılırsa Çin en kalabalık
ülkedir. Bu durumda etkili bir satış potansiyeline sahip olduğunun sonucunu
ortaya çıkartmaktadır. Aynı şeklide Amerika’da birçok ülkede varlığını sürdüren
ve medya ile de yaygınlaşan satış kapasitesi bulunmaktadır. Her iki ülkede de
firmaların müşteri kapasitesi büyük bir kitleye ulaşabildiği için geniş bir ağ
üzerinden kazançlarını artırabiliyorlar.
Unicorn girişimde ekonomik alt yapısı güçlü olan ülkeler daha ön plandadır. Çin ve Amerika bu nedenle unicorn girişim yapan ve yüksek değer statüsü elde eden firmalar odağındadır.
Hindistan’da
Yükselen Unicorn Girişimler
Listede en çok firmayla temsil edilen üçüncü ülke, 15 unicorn
girişim ile Hindistan’tır. En yüksek değere sahip olan Hint firması 4 milyar
dolar ile OYO uygulamasıdır. Airbnb uygulamasına biraz benzerlik göstermiş olsa
da OYO, ev ve oda paylaşımından ziyade ucuz otel ağı ile öne çıkıyor. Bu uygulama
ile kullanıcılar birçok ülkede ucuz otellere ulaşabiliyor.
İkinci sıradaki Hint firması OLA da bir mobil uygulama. OLA,
Uber ile aynı hizmeti sunuyor. Ancak bu hizmet şimdilik sadece Hindistan
sınırları içinde geçerlidir.. Şirketin güncel değeri 4 milyar dolara ulaşmış durumdadır.
Asyalı Girişimlerin Hızla Artması
Çin ve Hindistan’ın olağan üstü yükselişine Hong Kong, Singapur, Endonezya, İsrail, Birleşik Arap Emirlikleri ve Güney Koreli girişimler de eklendiğinde, Asya merkezli unicorn girişimlerin sayısı her sene artıyor. 305 firmalık güncel listenin yarısından fazlası (157 firma) Asya ülkelerinden geliyor. Bu oranın önümüzdeki yıllarda artması bekleniyor.
Türkiye’deki Unicorn Girişimler
2020 Mayıs aynına kadar Türkiye’den herhangi bir unicorn
girişim çıkmamıştı. Ancak 2010 yılında Sidar Şahin tarafından kurulan İstanbul
merkezli mobil oyun şirketi Peak Games, 1,8 milyar dolara ABD’li oyun devi
Zynga’ya satılmasıyla ilk unicorn girişimimizi böylece çıkarmış olduk.
Sipariş uygulaması Getir’in değeri son aldığı 300 milyon
dolarlık yatırımla 2.6 milyar dolar değerlemeye ulaştı. Yerli girişim Getir
böylece Türkiye’nin ikinci Unicorn’u ünvanını almıştır. Getir’in kurucusu Nazım
Salur, sermaye artırımından sonra beş ortağın hisse oranının yüzde 60’ın
üzerinde kaldığını, yeni kaynağın ise Sequoia Capital ve Tiger başta olmak
üzere mevcut ortaklardan geldiğini söylemiştir.
