Ekonomi’ye Genel Bakış-3

2015 Türkiye için dış risklerin yanında iç risklerin de yükseldiği bir yıldı. Kasım seçimlerinden önce ekonomik beklenti ve güven 2008-2009 krizi seviyelerine indi. Seçimler ve yeniden başlayan terör saldırıları tansiyonu zaman zaman yukarı taşıdı.

 

Bunlarla birlikte iç talep beklentilerin üzerinde bir performans gösterdi ve büyüme verileri yüksek geldi. İhracat dış gelişmeler nedeniyle dolar bazında gerilese de, miktar olarak artışını sürdürdü. Artan döviz kuru sebebiyle 2015 GSYİH’sinde dolar bazında ciddi bir gerileme göreceğiz.

 

Muhtemelen 710- 720 milyar dolar aralığında bir milli gelir ve 9000 doların hemen üzerinde bir kişi başına gelir düzeyine ineceğiz. 2016 beklentilerden daha iyi bir büyüme performansına rağmen, artan döviz kuru sebebiyle 2015’ten çok farklı olmayacak Çevre ülkelerdeki siyasi ve ekonomik krizler sebebiyle 2016, ihracatta sıçrama yaşanacak bir yıl değil. Katma değeri yüksek üretim ve ihracat için Türkiye’nin artık sözden eyleme geçmesi gerekiyor.

 

  1. çeyrek büyüme ve ülke kıyaslaması

 

2015 yılı 3. çeyreğinde;

 

Gelişmekte olan ülkeler arasında Hindistan büyümede ilk sırada

Çin’in büyüme hızı 7’nin altına düştü

Türkiye, Malta ve Çek Cumhuriyeti’nin ardından AB içinde en hızlı büyüyen ülke ABD güçlü büyüme performansını sürdürüyor AB’de toparlanma sınırlı da olsa devam ediyor.

Petrol fiyatlarının düşmesiyle birlikte Rusya resesyona girerken, Petrobras krizinin etkileri Brezilya ekonomisini olumsuz yönde etkiliyor.

1

 

Büyümede sektörel performans

Beklenenin üstünde gelen 2015 büyüme performansına en büyük katkıyı tarım sektörünün yaptığını görüyoruz. Üçüncü çeyrekte Türkiye ekonomisi %4 büyürken, tarım sektörü %11,1 büyüdü. 2014’ün sonunda küçülen inşaat sektörü 2015’in ilk çeyreğinde de küçülme yaşamış olsa da yılın geri kalan döneminde tekrar büyümeye başladı. İmalat sanayi ikinci çeyrekte bayram sebebiyle fazla olan işgünü sebebiyle beklenenden hızlı büyürken, aynı şekilde üçüncü çeyrekte de beklenenden yavaş büyüdü. GSYİH’nin yaklaşık %60’ını oluşturan hizmetler sektörü ise tarım sektörüyle birlikte 2015’teki büyümeyi sırtlayan sektör oldu.

2

3

Büyümenin kaynakları

2014 net ihracatla, 2015 iç talep ile büyüdüğümüz bir yıl oldu. 2015’in ikinci yarısında net ihracat katkısı pozitife geçti. 31 Mart 2016’da açıklanacak 4. çeyrek büyüme verisinde net ihracatın katkısının 1 puana ulaştığını görebiliriz. GSYİH’nin üçte ikisini oluşturan tüketim harcamaları 2014’te zayıf seyretmişken, 2015’te ise güçlenerek büyümeyi yukarı çektiğini görüyoruz. 2014’te net ihracat büyümeye ciddi katkı vermişti. 2015’te ise büyüme daha çok iç talepten geliyor. Bununla birlikte 3. çeyrekte çok az da olsa net ihracat katkısının artıya geçtiğini gördük. İyi haber ise son çeyrekte bu katkının daha da yükseleceği.

4

Kaynak: KPMG Bakış