Verginin Tarihsel Aşamaları

Vergi, kamusal harcamaların veya kamusal harcamaların finansmanı
amacıyla yasaya dayalı olarak, gerçek ve tüzel kişilerden karşılıksız
olarak tahsil edilen paralardır. Vergiler, devletin en önemli gelir
kaynağıdır.

Verginin tarihi binlerce yıl öncesine dayanmaktadır. Bireylerin toplum halinde yaşamaya başlaması ile mali olayların çıktığı
söylenebilir. Toplumların büyümesiyle kamusal ihtiyaçlar ve bunların
giderilmesi sorunu ortaya çıkmıştır. Medeniyet ilerledikçe özel mülkiyet anlayışı
gelişmiştir. Bu anlayış ile birlikte ihtiyaçlar artış göstermiş,
ihtiyaç artışıyla birlikte devletin sunmuş olduğu hizmetlerin
finansmanı içinde kamu gelirine ihtiyaç duyulmuştur. 

İlkçağ’da Vergi:

İlkçağın bilinen tarihi Yunan, Mısır, Çin, Orta ve Yakın Asya ve Roma gibi medeniyetlerde mutlak hükümdarlık hakim
olmuştur. Kudretini Tanrı’dan alan devlet, kişiler karşısında mutlak
olarak üstün ve hakimdi. Vergilendirmenin kökeni olan bu çağda devlet
kavramı henüz oluşmadığından, devleti kral temsil
etmekteydi. Vergilendirme yetkisi kralın gücüne dayanmaktaydı.
Vergilerin
tahsilinde iltizam usulü uygulanmış ve mali sistemde merkeziyetçilik
hakim olmuştur. Vergide muafiyet ve istisnaları uygulamalarına yer
verilmiştir. Örneğin; Romalılar, İtalya toprakları üzerinde yaşayan halka
mülkiyet hakkı tanımış, halkı arazi vergisinden muaf tutmuşlardır.

İlkçağın en önemli gelir kaynağı tarımdı. Tarımsal ürünlerin sabit bir oranı üzerinden hesaplanan “tithe (1/10 vergisi)“, bu dönemin temel vergisidir. Bu çağda zorunlu emek vergisi olarak alınan Angarya,
kayıtlara göre vergilemenin ilk şeklidir. Bu çağda bireyler vergileri
emek şeklinde ödemekteydiler.

Bu çağda para icat edilmiştir ancak para ekonomisine tam olarak geçilmediğinden dolayı, vergiler ayni olarak verilmeye devam edilmiştir. 

Ortaçağ’da Vergi: 

Ortaçağ’da feodal devlet  sistemi hakim olmuştur. Skolastik düşüncenin de hakim olduğu bu çağda sosyal ve iktisadi hayat dinin etkisindeydi.  Parlemento oluşmadığından dolayı kamu hizmetlerinin seçimi kral tarafından yapılmaktaydı ve kamu harcamalarını kral kendi gelirinden karşılamaktaydı. Çağın başında kamu harcamaları olan saray harcamaları mülk geliriyle karşılanırken; harp harcamaları ve ordunun iaşesi için gerekli olan harcamaları ise feodal senyörler tarafından karşılanıyordu. Bu çağda da vergide muafiyet ve istisnaları uygulamalarına yer verilmiştir. Örneğin; Prensler, kilise ve kilise mensupları vergiden muaf tutulmuştur.

Bu
çağın önemli düşünürlerinden biri olan Saint Thomas d’Aquin vergi
konusunu ayrıntılı bir şekilde incelemiştir. Thomas’a göre vergiler
gelir sağlamada ikincil bir araçtır. Ayrıca Thomas, vergilemede adalet
ilkesi üzerinde de durmuştur.

Ortaçağ’ın
ortalarında para ekonomisi gelişmiştir ve  mali yükümlülükler para ile
ödenmeye başlanmıştır. Ortaçağın sonlarına doğru vergiler düzenli bir
şekilde tahsil edilmiş ve vergiler kanunlaştırılmıştır.

Yeniçağ’da Vergi:

Yeniçağ
dönemi, 15. yüzyıl ortalarına doğru Ortaçağ’ın kapanmasıyla
başlamıştır. Yeniçağ ekonomi sistemi ile Ortaçağ ekonomi sistemi
arasında oldukça farklar mevcuttur. Yeniçağ döneminde parasal ekonomiye
geçiş yapılmıştır. Yeniçağ ile birlikte ticari faaliyetler de
gelişmiştir.

18.
yüzyıldan sonra vergiler temel gelir kaynağı olmaya başlamış, önemli
finansman aracı haline gelmiştir. Verginin tarh ve tahsil yöntemlerinde
de değişim olmuştur. Vergilerin toplanmasına parlemento karar vermeye
başlamıştır.

Bu
çağda Merkantalizm, Fizyokrasi, Liberalizm, Keynesyen yaklaşım,
Neo-keynesyen yaklaşım, Neo-klasik yaklaşım gibi birtakım düşünce
akımları geliştirilmiştir. 

19. yüzyılın ikinci yarısından ve 20. yüzyılın başında maliye ilmi büyük önem kazanmıştır. 

Sonuç olarak tarihsel süreçte vergi kavramı ve verginin nitelikleri birçok değişime uğramıştır. Tarihin başlangıcında bireyler gelir ve servetlerini, bağlı oldukları yönetimlere hediye şeklinde sunarak vergilerini öderken; tarihsel süreçte vergi, zorunlu bir kamusal yükümlülük haline gelmiştir. Görüldüğü üzere vergiler, tarih boyunca devletler tarafından farklı isimlerde halktan alınmıştır.  

PAYLAŞ

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here