Sebze Ve Meyveye Yeni Karekod Kimlik!

Uzun yıllar tüketicilerin, perakendecilerin en önemlisi de üreticilerin yani çiftçilerin en büyük sorunu olan üretilen ürünlerin satışı zararı bile karşılamazken nasıl oluyor da bu ürünler bu kadar pahalıya satılıyor konusu hepimizin bildiği ve bütün portallarda sıkça rastladığımız konulardan oldu. Çiftçi hep ucuza ürününü satarken tüketici kesimi ürünleri hep iki üç katına satın alıyordu. Çiftçi suçu perakendecide perakendeci suçu tedarikçide buldu. Yılan hikâyesine dönen duruma Gümrük ve Ticaret Bakanı Bülent Tüfekçi açıklık getirdi. Geçtiğimiz günlerde Hal Kanunu kapsamında getirilen hal kayıt sistemi ile artık bu sorunun ortadan kalkacağını ve tüketicilerin şeffaf olarak aldığı ürünler hakkında rahatlıkla bilgi sahibi olabileceklerini sundu.

Tüfekçi, Hal Kanunu kapsamında getirilen hal kayıt sisteminden perakende satış noktalarına sunulan ürünlerle ilgili bilgilere erişim sağlayan karekod künye uygulamasının hizmete sunulduğunu açıkladı. Ürün künyelerinde tek düzenin sağlanması ve künyelerin kullanım usul ve esaslarının düzenlenmesine ilişkin tebliği kısa süre önce yayımladı. Tüfekçi, bu uygulamanın sebze ve meyveler için bir kimlik görevi göreceğini de vurguladı.

‘’Artık karekodlu ürün künyeleri kullanılacaktır. Böylelikle tüketiciler sebze ve meyvelere yönelik bahsi geçen tüm bilgilere daha hızlı ve kolay erişebilecektir. Karekodlu künyeler yavaş yavaş büyük perakendecilerimiz tarafından kullanılmaya başlanmıştır. Bu uygulamanın başta Pazar yerlerimiz olmak üzere tüm perakende noktalarını kapsayacak şekilde yaygınlaşmasını sağlayacağız ‘’ açıklamasını yapan Tüfekçi tüketicilerin sebze ve meyvelerin nerede ve kimler tarafından üretildiğini bu künyelerden öğrenebileceklerini de ekledi.

Peki, bu uygulamayla tüketici ve çiftçi gözünden neler değiştirecek?

Enflasyonun yükselmesiyle artan fiyatlar şüphesiz en çok tüketicinin alım gücünü düşürüyor. Aynı zamanda çiftçiden evimize girene kadar geçen zamanda artan fahiş fiyatlar gündemden düşmüyor. Yeni uygulama sayesinde müşteri aldığı ürünün yetiştirme yerini bilerek gönül rahatlığıyla alabilecek. Bu sayede sektördeki hormonlu ürün sorunu engellenerek at gözlüğüyle satın almalar yerini bilinçli satın alımlara bırakacak.

Çiftçiler her yıl artan benzin ve mazot fiyatlarından, tarımsal ilaçlardan, para kazanamamaktan dert yanıyor. Özellikle ucuza satıp müşterinin pahalıya satın alması ve zarar ettikleri yönündeki haberlere medya sıklıkla her dönem yer veriyor. Mağduriyetleri son bulacak mı bilinmez ancak önlerindeki büyük bir engelin kalkacak olduğunu biliyoruz. Şöyle ki;

Toptancı ve perakendeciden geçerek pazara gelen ürünlerin fiyatların artması sorununa Karekod uygulaması ile önlenecek. 2-3 katına çıkan fiyatların önüne büyük bir set çekilerek fahiş fiyatlar engellenecek. Bilinçsizce fiyatların üzerine yeni fiyatlar konurken artık hak edilen fiyattan fazlası konamayacak. Haksız rekabetin önüne geçilerek bilinçli bir üretimden tüketime zinciri oluşturulacak. Bu da çiftçi için oldukça sevindirici bir haberdir.

Künyelerdeki alış fiyatları perakende sektöründen oldukça tepki çekti. Bunun sebeplerinden biri olarak müşterilere sunulan fiyatlarda artık bilinmeyen yüzü ortaya çıkacak, bilinçli tüketim artacak. Aynı zamanda sektörde büyük dalgalanmalarda oluşacak. Uygulama öncesi üzerine konulan kar marjı bilinmezken ve bu durum haksız rekabeti oluştururken tüketici kar marjına göre seçim yapacak. Bu sebeple ya tedarikçi kanalı değiştirilecek ya da büyük markalar kendi kurdukları çiftliklere yönelerek maliyeti düşürecek. Bu durum büyük markaları etkilemezken küçük markaları derinden etkileyecek. Haliyle bu durum perakende sektöründe büyük değişimlere sebebiyet verecektir.

Hal Kanunu ile büyük marka küçük markayı mı yiyecek yoksa müşteri açık halk pazarına mı yönelecek?

Elbette ki büyük markalar ilk başta kendi üretim tesisleri olduğu için oldukça şanslı konumda oluyor. Bu durum başta küçük firmaların gözünü korkutacak olsa bile yapılandırmadaki değişiklikler ile böyle bir sorun kalmayacaktır. Kanunun amacı haksız rekabeti engellemek ve şeffaflığı sağlamaktır. Ancak bunun işleyişi için markaların değişim sürecine girmesi şart. Kullanılan lojistik sistemini değiştirmek, lokasyon olarak yakın yerler seçmek ya da çiftçiden satın almalarda belirli tedarikçileri kullanıp maliyetleri düşürmek markalar için oldukça büyük ve kendileri için olumlu sonuçlar doğuracak sebeplerdendir. Migros, Bakanlığın zorunlu tuttuğu bu uygulamayı çabucak devreye alarak müşterilerine sunan ilk yiyecek perakendecisi oldu. Bu da ‘’olduğu gibi’’ mottosu altında müşterilerine ilk duyuran firma özelliğini aynı zamanda strajiyede çevirdi.

Zaten bu süreçte asıl sorunun yaşandığı kesim pazar tarafı oluyor. Büyük firmalar genellikle kendi üretimini ya da oluşturulan üretici portföyünden ürünlerini sağlarken pazara gelen ürünlerde durum bundan oldukça farklı ilerliyor. Pazarda yapılacak olan değişim tedarikçiler açısından bakıldığında ki bence buradaki büyük sorun tedarikçiden kaynaklanıyor fiyat farkları düşürülerek belli oranda fiyatlar olacak ve objektiflik yaratılacağı için seçimler daha az kar konulan üründen olacağı için tedarikçi kendi maliyetini düşürmeye çalışacak. Bu sayede karışıklığın ve dengesizliğin önüne geçilecek.

Yeni kanun uygulamasında bundan sonraki süreçte tedarikçiler ve perakendeciler ne gibi stratejiler uygulayacak? Bu uygulamalar tüketiciye, pazara nasıl yansıyacak?

Kanun artık bahsettiğimiz haksız rekabeti engelleyip homojenliği yaratarak bilinçli tüketici kalitesini yükseltecektir. Buradaki en önemli kısım ise şüphesiz fiyatlar konusundadır. Uygulamanın gereklerine bakıldığında uzun dönemde olumlu sonuçlar doğuracağı, her iki taraf için de objektifliği yaratıp sorunlara çözüm ürettiği açıklamalar ile netleşmiştir. Ancak firmaların yeni uygulamaları, pazarda yapılacak değişiklikler ve tüketicilerin bu uygulama karşısındaki tavırlarına hep birlikte şahit olacağız.

Bilinçli tüketimi arttırmak ve bunu alışkanlık haline getirmek dileğiyle …