Silikon Vadisi’nin efsane girişimcileri sayıldığında akla çoğunlukla Steve Jobs, Bill Gates, Larry Page ya da Elon Musk geliyor. Ancak teknoloji dünyasında sessiz sedasız tarihe geçen, başarı hikâyesiyle hem akademi hem de girişimcilik çevrelerinde büyük saygı gören bir Türk bilim insanı var: Dr. Kenan Eyüp Şahin.
Aydın’da başlayan yaşam yolculuğu onu dünyanın en prestijli üniversitelerinden Massachusetts Institute of Technology’ye (MIT), oradan Bell Labs’e ve milyar dolarlık teknoloji girişimlerine taşıdı. En dikkat çekici yönü ise servetini yalnızca kişisel başarı olarak görmemesi oldu.
1999 yılında MIT’ye yaptığı 100 milyon dolarlık bağış, o dönem üniversite tarihindeki en büyük bireysel bağış olarak kayıtlara geçti ve Amerikan yükseköğretim tarihinde önemli bir dönüm noktası olarak değerlendirildi.
Bir sohbet hayatını değiştirdi
Kenan Eyüp Şahin’in başarı hikâyesi aslında tesadüf gibi görünen kısa bir sohbetle başladı.
Robert Kolej’de mühendislik eğitimi gördüğü yıllarda MIT’nin dönemin lisansüstü eğitim dekanı Harold Hazen ile tanıştı. Hazen, genç Şahin’e eğitimine MIT’de devam etmesini tavsiye etti.
Yıllar sonra MIT’de yaptığı konuşmada bu karşılaşmayı anlatırken şu ifadeleri kullandı:
“O gün bunun hayatımı tamamen değiştireceğini bilmiyordum.”
Şahin, MIT’de lisans eğitimini tamamladıktan sonra doktorasını da aynı üniversitede yaptı. Daha sonra MIT, Harvard Üniversitesi ve Massachusetts Üniversitesi Amherst kampüsünde öğretim üyeliği yaptı. Akademik kariyeri boyunca teknoloji yönetimi, sistem mühendisliği ve yenilikçilik üzerine çalışmalar yürüttü.
Akademiyi bıraktı, büyük riski göze aldı
1982 yılında birçok akademisyenin cesaret edemeyeceği bir karar verdi.
Üniversitedeki güvenli kariyerini bırakarak kendi şirketini kurdu.
Sermayesi yalnızca 1.000 dolardı.
Cambridge, Massachusetts’te kurduğu Kenan Systems, o dönemde henüz emekleme aşamasındaki telekom yazılım sektörüne odaklandı.
Bugün cep telefonu faturaları, internet abonelikleri veya dijital müşteri hizmetleri sıradan görünebilir. Ancak 1980’li yıllarda milyonlarca müşteriyi aynı anda yönetebilecek yazılımlar henüz yoktu.
Kenan Systems tam da bu boşluğu doldurdu.
Şirket; telekom operatörleri için faturalandırma, müşteri ilişkileri yönetimi, sipariş yönetimi ve karar destek sistemleri geliştirdi. Geliştirilen yazılımlar, telekom şirketlerinin analog altyapılardan dijital hizmetlere geçişinde kritik rol oynadı.
Kısa sürede dünyanın önde gelen telekom şirketleri Kenan Systems’in müşterisi oldu ve şirket sektörün küresel liderlerinden biri haline geldi.
17 yılda 1.000 dolardan 1,5 milyar dolara
Şirket yalnızca büyümedi.
Telekom sektörünün dijital dönüşümünün temel oyuncularından biri haline geldi.
1999 yılında Amerikan teknoloji devi Lucent Technologies, Kenan Systems’i hisse takası yöntemiyle yaklaşık 1,48 milyar dolar değer üzerinden satın aldı.
Bu satış, dönemin teknoloji sektöründeki en dikkat çekici satın almalarından biri olarak gösterildi.
Satışın ardından Dr. Şahin, Bell Labs bünyesinde Yazılım Teknolojileri Başkan Yardımcısı oldu. Daha sonra Lucent’in Yazılım Ürünleri Grubu Başkanlığı görevini üstlendi ve yaklaşık 4.500 kişilik uluslararası organizasyonu yönetti.
Bell Labs, transistorün, bilgi teorisinin ve modern iletişim teknolojilerinin doğduğu araştırma merkezi olarak kabul edildiğinden, Şahin’in üstlendiği görev teknoloji dünyasında son derece prestijli bir konum anlamına geliyordu.
“Ben milyarder değilim”
Şirket satışından sonra kendisine sık sık aynı soru soruluyordu:
“Milyarder olmak nasıl bir duygu?”
Verdiği cevap ise onu diğer girişimcilerden ayırıyordu.
“Bunu bilmiyorum. Çünkü kendimi milyarder olarak görmüyorum. Ben yalnızca bu servetin emanetçisiyim.”
Ardından MIT’nin bağış kampanyasında salondaki yaklaşık 500 kişinin önünde beklenmedik açıklamayı yaptı.
“Bu anlayışla masaya 100 milyon dolar koyuyorum.”
MIT Başkanı Charles Vest dahil salondaki hiç kimse bu karardan haberdar değildi.
Konuşmanın ardından dakikalar süren ayakta alkış yaşandı.
MIT, bu bağışı üniversite tarihinin en büyük bireysel bağışı olarak duyurdu. Dönemin yöneticileri bağışın yalnızca maddi büyüklüğüne değil, sembolik anlamına da dikkat çekerek bunun MIT’nin geleceğine duyulan güvenin güçlü bir göstergesi olduğunu vurguladı.
MIT için tarihi bir dönüm noktası
Şahin’in bağışı yalnızca rakamsal büyüklüğü nedeniyle önem taşımıyordu.
MIT, bu kaynakla özellikle beşeri bilimler, sanat ve sosyal bilimler alanlarında yeni araştırma fonları oluşturdu, akademik programlarını güçlendirdi ve eğitim yatırımlarını artırdı.
Üniversitenin 1,5 milyar dolarlık bağış kampanyasına da önemli ivme kazandırdı.
MIT Başkanı Charles Vest, Kenan Şahin’i “öğrenci, akademisyen, mütevelli ve bağışçı olarak üniversiteyi her yönüyle yaşamış örnek bir MIT mezunu” sözleriyle tanımladı.
Girişimcilik serüveni bitmedi
Birçok girişimci için 1,5 milyar dolarlık satış kariyerin sonu anlamına gelebilirdi.
Dr. Şahin için ise yeni bir başlangıç oldu.
2002 yılında Boston yakınlarında TIAX LLC‘yi kurdu. Şirket, ileri malzeme teknolojileri, enerji, sağlık, savunma ve sürdürülebilirlik alanlarında uygulamalı araştırmalar yürütmeye başladı.
Ardından elektrikli araçların geleceğinde kritik öneme sahip lityum-iyon pil teknolojilerine odaklanan CAMX Power‘ı hayata geçirdi.
Bugün CAMX Power, yüksek performanslı batarya katot malzemeleri üzerine geliştirdiği teknolojilerle elektrikli ulaşım sektöründe faaliyet gösteriyor. Şahin, şirketin misyonunu “bilim ve mühendisliği insanların yaşamını iyileştirecek gerçek çözümlere dönüştürmek” sözleriyle özetliyor.
Bilim insanı, mucit ve eğitim savunucusu
Dr. Kenan Eyüp Şahin’in kariyeri yalnızca girişimcilikten ibaret değil.
MIT ve Harvard’da öğretim üyeliği yaptı.
Çok sayıda patente ve bilimsel yayına imza attı.
Dünya Ekonomik Forumu tarafından “Technology Pioneer” seçildi.
Ernst & Young tarafından “Yılın Girişimcisi” ödülünü aldı.
Ellis Island Medal of Honor ile onurlandırıldı.
Yıllarca MIT yönetiminde görev yaptı ve çok sayıda kâr amacı gütmeyen kuruluşun yönetiminde yer aldı.
Sessiz kahramanlardan biri
Bugün teknoloji dünyasında sık sık adı geçen girişimciler arasında olmayabilir.
Ancak Dr. Kenan Eyüp Şahin’in hikâyesi, Türkiye’den çıkıp dünyanın en saygın bilim kurumlarından birinde akademisyen olan, yalnızca 1.000 dolarla küresel ölçekte bir teknoloji şirketi kuran, şirketini yaklaşık 1,5 milyar dolara satan ve kazandığı servetin önemli bir bölümünü yeniden eğitime kazandıran ender başarı öykülerinden biri.
Belki de onu en iyi anlatan cümle, MIT kürsüsünde yaptığı şu değerlendirme:
“Önemli olan ne kadar para kazandığınız değil; o parayla dünyada nasıl bir iz bıraktığınızdır.”
Bugün MIT kampüsünde eğitim gören binlerce öğrenci, bir zamanlar Aydın’dan yola çıkan Türk bir mühendisin vizyonunun bıraktığı mirastan yararlanmaya devam ediyor. Dr. Kenan Eyüp Şahin’in öyküsü, bilginin girişimcilikle buluştuğunda yalnızca şirketler değil, kurumlar ve gelecek nesiller üzerinde de kalıcı bir etki yaratabileceğinin en güçlü örneklerinden biri olarak yaşamayı sürdürüyor.
