Borca batık durumdaki tacirlerin, mahkeme kararıyla borçlarını ödeyemez hale geldiklerinde karşılaştığı durum iflastır. Bu durumda, hepimizin aklına borca batık tüm tacirler iflas mı ediyor, sorusunu geliyor. Tabiki de etmiyorlar. İyi niyetli tacirlere, aslında biraz nefes alma şansı verildiğinde, kurtulmalarını sağlamak için Türk Ticaret Kanunu’nda iflas erteleme ve konkordato şeklinde 2 yöntem oluşturmuştur.
İflas Erteleme; kamu otoritesinin borca batık durumda bulunan şirketlere tanımış olduğu, iflas koşullarında ekonomik varlığını bir süre daha idame ettirme imkanı tanıyan ve belirli yasal koşulların varlığı halinde sermaye şirketine mali durumunu düzeltme olanağı veren tanınan yasal bir korumadır. Halk tabiriyle şirkete tanınan “son şanstır”. Konkordato ise bir borçlunun ticari durumunun sarsılmış olmasıyla alacaklıların, alacaklarını belli bir plana göre alma konusunda kendi aralarında vardıkları ve mahkemece onaylanmış anlaşmadır. ( Ülkemizin içinde bulunduğu Ohal dönemine özgü bir nüansı da sizlerle paylaşmak isterim. İflas erteleme başvuruları olağanüstü hal (OHAL) süresince yasaklanınca, firmalar, son 12 yıldır kullanılmayan konkordatoya yeniden dönüş yapmak zorunda kaldılar.)
İflasın ertelenmesi veya konkordato gibi yöntemler her ne kadar ilk bakışta borçlunun menfaatine görülse de aslında aynı zamanda alacaklıların menfaatini de koruyan hükümler içerir. Bu yöntemlerin düzenlenme amacında, alacaklıların da daha yüksek oranda bir tatmine kavuşmaları yatmaktadır. 1880’lerde Amerika’daki demiryolu firmaları güçlük içine düşüyorlar. Demiryolu firmalarına kredi veren bankalar, Avrupa bankaları, bu alacaklarımızı nasıl kurtarırız diye düşünüyorlar ve ilk kez bizim İstanbul yaklaşımı gibi bir sisteme karar veriyorlar. Bu demiryollarını söküp kimseye satamazsınız; lokomotifleri işletecek başka şirkete devretmek mümkün değil, ekonomileri kötü, bunları ayakta tutalım, işlerine devam etsinler ve para kazanarak borçlarını ödesinler şeklinde karar alıyorlar.
Günümüzden bir örnek vermek gerekirse, otomotiv sektöründe faaliyet gösteren bir Anonim veya Limited şirket düşünelim; koşulların oluşması halinde, iflas erteleme kararı alındığında şirkete ait makinelerin, araç ve techizatların, şirkete ait mevduat hesaplarının erteleme süresince haciz ve muhafazası hiç bir surette mümkün olmaz. Mevcut takipler de durur. Başka bir ifadeyle; şirketin faaliyetine sorunsuz devam etmesi ve borçlarını ödemesi imkanı da sağlanmış olur.
Yazıma hukukçuların kendi aralarında kullandıkları güzel bir espriyle son vermek istiyorum. ‘ Konkordato da “alacaklılarını ikna et” deniyordu.. İflâs erteleme de ise iş kolay. Teminata gerek yok, alacaklıyı ikna etmek yok. Sadece hakimi ikna etmek yeterli.’
Kaynaklar:
http://www.ekonomidoktorunuz.com
Doç. Dr. Oğuz ATALAY
