Öncelikle çocuk haklarının ne oladuğunu tanımlayarak başlamakta fayda var. Çocukların erişkinlerden farklı fiziksel, fizyolojik, davranış ve psikolojik özellikleri olduğu, sürekli büyüme ve gelişme gösterdiği bilincinin yerleşmesi, çocukların bakımının bir toplum sorunu olduğu ve bilimsel yaklaşımlarla herkesin bu sorumluluğu yüklenmesi gerektiği düşüncesiyle çocuk hakları ile ilgili olan uluslararası belge 20 Kasım 1989 tarihinde Birleşmiş Milletler tarafından kabul edilmiş, Türkiye ve 192 ülke tarafından da imzalanmıştır.
Çocuk Haklarına Dair Sözleşme, tarihte en geniş kabul gören insan hakları belgesidir. Türkiye de 14 Ekim 1990’da imzaladığı sözleşmeyi 27 Ocak 1995’te Resmi Gazete’de yayımladıktan sonra yürürlüğe soktu. Çocuk Haklarına Dair Sözleşme, nerede doğduklarına, kim olduklarına; cinsiyetlerine, dinlerine ya da sosyal kökenlerine bakılmaksızın bütün çocukların doğuştan sahip olduğu haklarını tanımlamaktadır.
Çocukların haklarını inceledik ve şu şekilde özetledik;
Kimlere çocuk denir?
-Çocuğa uygulanabilecek olan kanuna göre daha erken yaşta reşit olma durumu hariç, onsekiz yaşına kadar her insan çocuk sayılır.
Temel Yaşama ve Gelişme Hakkı
-Taraf Devletler, her çocuğun temel yaşama hakkına sahip olduğunu kabul ederler ve çocuğun hayatta kalması ve gelişmesi için mümkün olan azami çabayı gösterirler. Her çocuğun bedensel, zihinsel, ruhsal, ahlâksal ve toplumsal gelişmesini sağlayacak yeterli bir hayat seviyesine hakkı olduğunu kabul ederler.
-Çocuğun gelişmesi için gerekli hayat şartlarının sağlanması sorumluluğu; sahip oldukları imkânlar ve mali güçleri çerçevesinde öncelikle çocuğun ana–babasına veya çocuğun bakımını üstlenen diğer kişilere ve bunu sağlama görevi de devlete düşer.
Düşünce, Vicdan, Din ve İfade Özgürlüğü Hakkı
– Taraf Devletler, görüşlerini oluşturma yeteneğine sahip çocuğun kendini ilgilendiren her konuda görüşlerini serbestçe ifade etme hakkını bu görüşlere çocuğun yaşı ve olgunluk derecesine uygun olarak, gereken özen gösterilmek suretiyle tanırlar. Aynı zamanda çocuğun düşünce, vicdan ve din özgürlükleri hakkına saygı gösterirler.
– Soya, dine ya da dile dayalı azınlıkların ya da yerli halkların varolduğu Devletlerde, böyle bir azınlığa mensup olan ya da yerli halktan olan çocuk, ait olduğu azınlık topluluğunun diğer üyeleri ile birlikte kendi kültüründen yararlanma, kendi dinine inanma ve uygulama ve kendi dilini kullanma hakkından yoksun bırakılamaz.
Çocukların Korunma İhtiyacı
– Taraf devletler, çocuğun, bedensel veya zihinsel saldırı, şiddet veya suistimale, ırza geçme dahil her türlü istismar ve kötü muameleye karşı korunması için; yasal, idari, toplumsal, eğitsel bütün önlemleri alırlar. Çocuğa ve onun bakımını üstlenen kişilere, gereken desteği sağlamak amacı ile sosyal programların düzenlenmesi için gerekeni yapmalıdırlar.
Mülteci Çocuklar
– Taraf Devletler, ister tek başına olsun isterse ana–babası veya herhangi bir başka kimse ile birlikte bulunsun, mülteci statüsü kazanmaya çalışan ya da uluslararası veya iç hukuk kural ve usulleri uyarınca mülteci sayılan bir çocuğun, her ne olursa olsun kabul ettiği anlaşma gereğince bu haklarından mahrum bırakamaz.
Çocuk İşçiler
– Taraf Devletler, çocuğun, ekonomik sömürüye ve her türlü tehlikeli işte ya da eğitimine zarar verecek ya da sağlığı veya bedensel, zihinsel, ruhsal, ahlâksal ya da toplumsal gelişmesi için zararlı olabilecek nitelikte çalıştırılmasına karşı korunma hakkını kabul ederler.
Son olarak; İstanbul’da Bağcılar Belediyesince, “Dünya Çocuk Kitapları Haftası” ve “20 Kasım Dünya Çocuk Hakları Günü” dolayısıyla 15-20 Kasım tarihlerinde “Çocuk Kitapları Fuarı” düzenlenmektedir.
Ayrıca İtalya’da her sene Bologna Çocuk Kitapları Fuarı düzenlenmektedir. Türkiye ise Kültür ve Turizm Bakanlığı vasıtasıyla fuarda yerini almaktadır. Fuar, önümüzdeki yıl 3-6 Nisan 2017 tarihlerinde gerçekleşecektir.
Çocuk hakları ile ilgili maddelerin tamamına unicef.org bağlantısından ulaşabilirsiniz.
Kaynaklar
unicef.org
kygm.gov.tr
wikipedia.org
